Web Hosting Nedir?

Web hosting, sitenizin dosyalarını, veritabanını ve e-postalarını internete sürekli bağlı bir sunucuda tutan ve biri adresinizi yazdığında sayfayı ona gönderen hizmettir. Alan adını aldınız, siteyi de hazırladınız diyelim. Dosyalar bilgisayarınızda durduğu sürece onları sizden başka kimse göremez. Hosting bu boşluğu kapatır: siteniz gece gündüz açık duran bir makinede çalışır, alan adınız da ziyaretçiyi o makineye yönlendirir. Paket seçerken hangi rakamın gerçekten önemli olduğunu bilmek, ilk yıl yaşanan sürprizlerin çoğunu önler.

Hosting, domain ve sunucu arasındaki fark

Bu üç kelime çoğu zaman birbirinin yerine kullanılıyor. Oysa üçü ayrı şeyler ve ayrı faturalanır.

Alan adı (domain) sitenizin adresidir; netx.com.tr gibi. Tek başına hiçbir dosya barındırmaz, yalnız ziyaretçiyi doğru yere gönderen bir tabela gibi çalışır. Sunucu, işlemcisi, belleği ve diski olan, veri merkezinde duran bilgisayardır. Hosting ise bu bilgisayarın bir bölümünü web sitesi çalıştırmaya hazır hâle getirip size kiralayan hizmettir. İçinde web sunucusu yazılımı, PHP, veritabanı, e-posta servisi ve bunları yönettiğiniz bir kontrol paneli gelir.

Alan adı ile hostingi aynı firmadan almak zorunda değilsiniz. İkisini birbirine bağlayan şey DNS kayıtlarıdır. Alan adınızın nameserver ayarını hosting sağlayıcınızın verdiği adreslere çevirdiğinizde, ziyaretçi sitenize ulaşır. Paylaşımlı hostingte sunucuyu başka hesaplarla paylaşırsınız. VPS veya VDS'te sunucunun ayrılmış bir dilimi sizindir, dedicated sunucuda da makinenin tamamı.

İlk siteyi yayına almak için neler gerekir?

Liste aslında kısa. Sırası ise önemli, çünkü bazı adımlar bir öncekinin bitmesini bekler.

1. Bir alan adı kaydedin ya da elinizdekini kullanın.
2. Barındıracağınız site sayısına uygun bir hosting paketi seçin.
3. Alan adının nameserver ayarını hosting hesabınıza yönlendirin.
4. Siteyi kurun: WordPress gibi bir uygulamayı panelden yükleyin ya da hazır dosyalarınızı aktarın.
5. SSL sertifikasını kurun ve siteyi HTTPS ile açın.
6. Alan adınızla e-posta hesaplarını açın.

Üçüncü adımı atlayanlar beşinci adımda takılır. SSL sertifikası, alan adı hosting hesabını göstermeden kurulamaz; ücretsiz Let's Encrypt sertifikaları bu doğrulamayı otomatik yapar ve DNS değişikliğinin yayılmasını bekler. Nameserver değişikliği çoğu zaman birkaç saat içinde oturur, bazen bir güne uzar. O sırada site bazı ziyaretçilere eski adresten açılabilir. Endişe edilecek bir durum değil, beklemek yetiyor. Adımların ekran ekran anlatımı web sitesini yayına alma rehberimizde var.

Kontrol paneli ne işe yarar?

Hosting hesabınızın yönetim ekranıdır. Sunucuya komut satırından bağlanmadan alan adı eklersiniz, e-posta hesabı açarsınız, veritabanı oluşturursunuz, dosyaları yüklersiniz, SSL kurar ve PHP sürümünü değiştirirsiniz. Yedek alma ve geri yükleme ekranları da çoğunlukla buradadır.

Türkiye'de en yaygın iki panel cPanel ve Plesk. İkisi de aynı işleri yapar, menülerin yeri ve adlandırması değişir. Bizce panel seçimi büyük ölçüde alışkanlık meselesi. Daha önce cPanel kullandıysanız ona dönmek size zaman kazandırır, ilk kez başlıyorsanız Plesk'in tek ekranda toplanmış düzenini daha kolay bulabilirsiniz. Netx'te web hosting paketleri Plesk ile, cPanel web hosting paketleri cPanel ile gelir. Karşılaştırmanın ayrıntısı cPanel mi, Plesk mi? yazısında.

Paket seçerken hangi rakamlara bakmalı?

Paket kartlarında bir sürü değer yazar. Bunların bir kısmı gerçekten fark yaratır, bir kısmı da kartı doldurmak için oradadır.

Önce site sayısı, sonra disk

Kaç site barındıracağınız ilk sorudur, çünkü paketler çoğunlukla bu sayıya göre kademelenir. Disk alanı ikinci sırada gelir. Burada sık unutulan bir nokta var: e-posta kutuları da aynı diski kullanır. On kişilik bir ekibin yıllardır silinmemiş posta kutuları, sitenin kendisinden fazla yer kaplayabilir.

CPU ve RAM ne anlatır?

Bu iki değer, hesabınızın aynı anda kullanabileceği işlemci ve bellek miktarıdır. Sade bir tanıtım sitesi neredeyse hiç zorlamaz. Eklentisi bol bir WordPress ya da bir e-ticaret sitesi ise her sayfa açılışında PHP çalıştırır, veritabanına sorgu gönderir. Aynı ziyaretçi sayısında bile ikinci tür site çok daha fazla kaynak ister. Bu yüzden "günde kaç ziyaretçi kaldırır" sorusunun tek bir doğru cevabı yok. Sitenin nasıl yapıldığına bakmak gerekiyor.

Inode, I/O ve işlem sınırı

Kartta çoğu zaman görmediğiniz ama sitenin yavaşlamasına yol açan üç sınır daha var. Inode, hesaptaki dosya ve klasör sayısıdır; önbellek eklentileri ve büyük e-posta arşivleri bu sayıyı hızla doldurur. I/O, diske saniyede ne kadar okuma ve yazma yapabileceğinizi belirler. İşlem sınırı ise aynı anda kaç PHP sürecinin çalışabileceğini gösterir ve trafik bir anda arttığında ilk bu sınıra takılırsınız. Ayrıntıları hosting kaynak limitleri yazımızda örnekleriyle anlattık.

"Limitsiz" yazan özellikler

Trafik ya da e-posta hesabı için limitsiz ifadesini sık görürsünüz. Bunun anlamı kotalı bir üst sınır ve aşım ücreti olmamasıdır. Kaynak kullanımı yine CPU ve RAM sınırlarına ve sözleşmedeki adil kullanım maddelerine bağlıdır. Paylaşımlı bir sunucuda hiçbir kaynak gerçekten sonsuz olamaz, dürüst bir sağlayıcı da bunu açıkça yazar.

Üç örnek senaryo

Diyelim ki küçük bir muhasebe bürosunun tek sayfalık tanıtım sitesini ve dört e-posta hesabını açacaksınız. En küçük paket bu iş için yeter, hatta disk alanının büyük kısmı boş kalır. Asıl dikkat edilecek şey e-postaların yıllar içinde biriktireceği yer.

Şimdi bir tasarım ajansı düşünelim: kendi sitesi, bir blog ve müşterilerinden üçünün sitesi aynı hesapta duracak. Burada site sayısı öne çıkar, ayrıca her sitenin ayrı WordPress kurulumu bellek ihtiyacını artırır. Beş site hakkı olan ve RAM'i daha yüksek bir paket bu durumda daha rahat eder.

Üçüncü örnek bir WooCommerce mağazası. Birkaç yüz ürün, kampanya günlerinde ani trafik ve sepet ile ödeme sayfaları gibi önbelleğe alınamayan bölümler var. Paylaşımlı hostingin üst paketleriyle başlanabilir. Kaynak uyarıları sürekli hâle gelirse sunucuya geçmek gerekir. Bu eşiğin nasıl anlaşılacağını Hosting mi, VPS mi? yazısında anlattık.

Netx'in web hosting paketleri tek siteden on siteye kadar dört kademede ayrılıyor. Fiyatlar yıllık ödeme içindir ve KDV hariç yazılır. SSL sertifikası, haftalık otomatik yedek, limitsiz trafik ve e-posta hesabı bütün paketlerde var. Güncel değerleri ve fiyatları web hosting paketleri ve fiyatları sayfasında karşılaştırabilirsiniz.

Faturada gözden kaçan kalemler

İlk yıl fiyatı ile yenileme fiyatı aynı olmayabilir. Sözleşmede yenilemenin hangi fiyattan yapılacağını mutlaka okuyun. Hediye alan adı kampanyaları genellikle yalnız ilk kayıt yılını kapsar, ikinci yıl alan adı ayrıca faturalanır. KDV'nin fiyata dahil olup olmadığı da sağlayıcıdan sağlayıcıya değişir. Yan yana koyduğunuz iki teklifin birinde KDV dahilse, karşılaştırma baştan yanlış olur.

SSL için ayrıca para ödemeniz gerekmez. Let's Encrypt sertifikaları ücretsizdir ve kendiliğinden yenilenir, kurumsal bir site için de yeterlidir. Şirket bilgilerinizin sertifikada görünmesini istiyorsanız ücretli bir kurumsal doğrulama sertifikası almanız gerekir.

Taşıma ve yedekleme

Başka bir firmadan taşınırken dört şey birlikte taşınmalı: site dosyaları, veritabanı, e-posta kutuları ve DNS kayıtları. En sık yapılan hata, dosyalar taşındıktan sonra e-postaları unutmak. Nameserver yeni hostinge döndüğü anda eski sunucuya gelen postalar sizi beklemeye devam eder, siz de onları göremezsiniz. Taşımayı mesai dışında yapmak ve DNS değişikliğinden önce eski hesabı birkaç gün açık tutmak bu riski büyük ölçüde ortadan kaldırır. Netx'e taşınıyorsanız bu işi ücretsiz yapıyoruz; siparişten sonra destek talebi açmanız yeterli.

Yedekleme konusunda şunu baştan söyleyelim: sağlayıcının aldığı yedek sizin yedeğinizin yerine geçmez. Netx web hosting hesapları haftalık olarak otomatik yedeklenir ve bir kayıp olduğunda destek talebiyle geri dönüş isteyebilirsiniz. Yine de büyük bir güncellemeden önce dosyalarınızın ve veritabanınızın bir kopyasını kendiniz indirin. WordPress kullanıyorsanız WordPress yedekleme yazımızda eklentiyle ve panelden yedek almanın yollarını bulabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Hosting olmadan web sitesi açılır mı?

Sitenin dosyaları bir yerde çalışmak zorunda. Hazır site kurucuları ve blog platformları bu altyapıyı kendi içinde verir ama size dosyalara, veritabanına ve alan adının e-postasına aynı serbestlikle erişim tanımaz. Kendi alan adınızla kurumsal bir site ve e-posta istiyorsanız bir hosting hesabı gerekir.

Alan adı ile hosting aynı yerden alınmalı mı?

Hayır. İkisi DNS ayarıyla birbirine bağlanır. Aynı yerden almanın tek getirisi, faturaların ve yenileme tarihlerinin tek panelde durması.

Ücretsiz hosting işe yarar mı?

Deneme yapmak ya da bir şeyi öğrenmek için olabilir. Kurumsal bir site için önermiyoruz. Reklam gösterimi, düşük kaynak sınırları ve destek eksikliği genellikle bu hizmetlerin bedelidir.

Paketimi sonradan büyütebilir miyim?

Evet. Aynı gruptaki üst pakete geçmek çoğu zaman siteyi taşımayı gerektirmez. Paylaşımlı hosting yetmediğinde VPS veya VDS'e geçiş ise planlı bir taşıma ister.