Türkiye Lokasyonlu VDS Sunucu

Sağlayıcıya sorulacak dokuz soru

vCore, RAM ve disk miktarı size kaynağın ne kadar olduğunu söyler. Nasıl bir kaynak olduğunu söylemez. Karşılaştırmayı dokuz başlıkta yapın: vCore sayısı ve türü, işlemci modeli ile frekansı, RAM, disk tipi ve IOPS, ağ portu ve trafik koşulu, IPv4 adresi, DDoS koruması, yedekleme seçenekleri ve lisans maliyetleri.

vCore aynı anda yürütülebilen iş sayısını belirler. Size ayrılmış mı, paylaşımlı mı, fiziksel tarafta neye karşılık geliyor, öğrenin. İşlemci modeli ve frekansı tek bir isteğin ya da sorgunun süresini etkiler. RAM veritabanı önbelleğini ve eş zamanlı işlem sayısını taşır, burada soru belleğin ayrılmış olup olmadığı ve aşırı tahsis (overcommit) uygulanıp uygulanmadığıdır. Disk sorgu ve yazma gecikmesine, ağ dosya aktarımına ve eş zamanlı ziyaretçi kapasitesine, IPv4 de ek servislere ve e-posta itibarına yansır. DDoS koruması ile yedek kendini daha çok kötü bir günde gösterir. Biri saldırı sırasında açık kalıp kalmayacağınızı, öbürü veri kaybından sonra ne kadar sürede ayağa kalkacağınızı söyler. Lisanslar ise toplam aylık maliyeti değiştirir.

Yanıtları yazılı alın. Sözleşmede ya da paket açıklamasında yer almayan bir özellik, şunu baştan söyleyelim, garanti sayılmaz. Bizim tarafta iki bilgi sabit. Bu sayfadaki Netx VDS paketlerinde diskler NVMe Enterprise SSD'dir ve sunucular Türkiye lokasyonludur. Gerisini paket tablosundan ve satış ekibinden teyit edebilirsiniz. Kalemlerin fiyata etkisini VDS fiyatlarını belirleyen maliyet kalemleri yazısında ele aldık.

vCore ile RAM'i aynı kefeye koymayın

İkisi farklı darboğazlara karşılık gelir. vCore aynı anda yürütülebilen iş parçacığı sayısını, RAM ise uygulamanın diske gitmeden elinde tutabildiği veri miktarını gösterir. Birini artırmak öbürünün eksiğini kapatmaz.

vCore, KVM gibi bir hipervizörün sanal makineye sunduğu işlemci birimidir. Bunun fiziksel bir çekirdeğe mi, yoksa SMT (Hyper-Threading) ile oluşan bir iş parçacığına mı karşılık geldiği sağlayıcıdan sağlayıcıya değişiyor. Kaynakların ayrılmış olup olmadığı bu yüzden paket açıklamasında açıkça yazmalı. Peki bunu kendiniz nasıl anlarsınız? Linux'ta top çıktısındaki st sütununa, yani steal time değerine bakın. Bu değer sanal makinenizin işlemci sırası beklerken geçirdiği süreyi gösterir. Paylaşımlı modelde yükselir, ayrılmış kaynakta sıfıra yakın kalır. Çekirdek, thread ve ayrılmış işlemci ilişkisini vCPU'nun ne olduğu ve steal time'ın nasıl okunacağı yazısında daha uzun anlattık.

RAM tarafı daha acımasız. Çalışan veri kümesi belleğe sığmazsa sistem swap alanına düşer ve disk ne kadar hızlı olursa olsun yanıt süresi katlanır. Erken uyarıyı free -h çıktısındaki available değeri ile vmstat'taki si ve so sütunları verir.

İhtiyacı kabaca toplayarak bulabilirsiniz. İşletim sistemi ve temel servisler Linux'ta yaklaşık 0,5–1 GB, Windows Server'da 2–4 GB yer. Web katmanında her PHP-FPM işlemi ortalama 50–100 MB tüketir ve işlem sayısı genellikle vCore sayısının 2–4 katı tutulur. Veritabanı önbelleği için sık kullanılan tablo ve indekslerin boyutu kadar alan gerekir, Redis ya da Memcached kullanıyorsanız onlara ayırdığınız bellek de bu toplama eklenir. Üstüne %25–30 pay koyun. Diyelim ki 8 vCore'lu bir sunucuda 24 PHP-FPM işlemi çalışıyor. Bu 1,2–2,4 GB eder. Sıcak veri kümesi 3 GB olan bir MySQL yaklaşık 3 GB ister. Sistemle birlikte 5–6,5 GB'a varırsınız, pay eklenince 8 GB makul bir başlangıç olur.

İşlemci modelini sormadan sipariş vermeyin

Aynı vCore sayısına sahip iki VDS, işlemci nesli ve frekansı farklıysa aynı işi belirgin biçimde farklı sürelerde bitirir. Sebebi basit. Tek bir PHP isteği, bir SQL sorgusu ya da oyun sunucusunun ana döngüsü tek çekirdekte koşar. Orada kaç çekirdeğiniz olduğunun pek önemi kalmaz, o tek çekirdeğin ne kadar hızlı olduğu önemlidir.

Sağlayıcıdan öğrenmeniz gerekenler belli. İşlemci ailesi ve nesli (Intel Xeon ya da AMD EPYC'nin hangi kuşağı olduğu), taban ve turbo frekansı, bir de fiziksel sunucudaki toplam çekirdek sayısı. Burada bir parantez açalım. Hipervizör işlemciyi sanal makineye gerçek model adıyla (host-passthrough) sunabileceği gibi genel bir modelle de sunabilir. İkinci durumda lscpu çıktısında "QEMU Virtual CPU" gibi bir ad görürsünüz ve AVX2 ya da AES-NI gibi komut setleri gizlenmiş olabilir. Şifreleme, sıkıştırma ve bazı veritabanı motorları bu komut setlerinden yararlanıyor. Yazılımınız belirli bir komut seti istiyorsa bunu siparişten önce teyit edin.

İşin pratiğinde şöyle düşünüyoruz. İstek başına iş ağır ama aynı anda gelen istek azsa, örneğin bir muhasebe uygulamasında, rapor üretiminde ya da oyun sunucusunda, yüksek frekanslı az çekirdek daha iyi sonuç verir. Çok sayıda hafif istek aynı anda geliyorsa (API'ler, kuyruk işleyicileri, konteynerler) çekirdek sayısını artırmak daha mantıklıdır.

Disk tarafında kapasiteye en son bakın

Veritabanı ya da e-ticaret yükü taşıyacaksanız önce disk tipine, rastgele okuma/yazma performansına (IOPS) ve gecikmeye bakın, kaç GB olduğuna sonra. NVMe diskler PCIe hattı üzerinden işlemciye bağlanır. SATA SSD'lerin kullandığı AHCI arayüzü tek kuyruk ve 32 komutla sınırlıyken NVMe yaklaşık 64 bin kuyruğu ve her kuyrukta 64 bine kadar komutu destekler. Aynı anda yüzlerce küçük okuma yapan bir veritabanında bu fark hissedilir.

"Enterprise" kelimesi de süs olsun diye orada durmuyor. Kurumsal sınıf SSD'yi tüketici SSD'sinden ayıran şey tepe hızdan çok kararlılıktır. Kurumsal disklerde ani güç kesintisinde önbellekteki veriyi koruyan güç kaybı koruması (PLP) bulunur, dayanıklılık günlük tam disk yazma sayısıyla (DWPD) belirtilir ve uzun süreli yoğun yazmada gecikme daha az dalgalanır. Buradaki VDS paketlerinde kullandığımız diskler de bu sınıftan, NVMe Enterprise SSD.

Sorulacak ikinci şey, sanal disk başına bir IOPS ya da bant genişliği sınırı olup olmadığı. Birçok sanallaştırma platformunda adil kullanım için böyle sınırlar tanımlanabiliyor. Kendi ölçümünüzü fio ile, 4 KB blok boyutunda ve rastgele okuma/yazma karışımıyla yapın. Disk teknolojileri arasındaki farkı NVMe SSD ile SATA SSD karşılaştırmasında bulabilirsiniz.

Kapasiteye gelince, hesapladığınız rakama log, geçici dosya, yerel yedek ve büyüme payı için %40 ekleyin. Disk dolarsa veritabanı yazamaz, servisler durur. Doluluk uyarısını bu yüzden %80–85'e kurun.

Ağ, IPv4 ve DDoS koruması

Port hızı, aylık trafik koşulu ve garanti edilen bant genişliği ayrı ayrı sorulur. 1 Gbps bir port teorik olarak saniyede yaklaşık 125 MB aktarır. Bu hız 30 gün boyunca hiç durmadan kullanılsaydı yaklaşık 324 TB trafik ederdi. Ama port hızı bağlantının yalnızca üst sınırıdır, sürekli o hızda veri aktarabileceğiniz anlamına gelmez.

"Limitsiz trafik" ifadesi de genellikle aylık kota olmadığını anlatır, sözleşmede yine de adil kullanım maddesi, paylaşımlı uplink ya da 95. yüzdelik (95th percentile) faturalama gibi koşullar bulunabilir. Video akışı ya da büyük dosya aktarımı planlıyorsanız tepe bant genişliği koşulunu yazılı sorun.

IPv4 adres alanı 32 bittir ve toplamda yaklaşık 4,3 milyar adresle sınırlıdır. Ek IPv4 adresleri bu kıtlık yüzünden çoğu sağlayıcıda ayrı ücretlendirilir, kullanım gerekçesi de istenebilir. Pakete kaç adresin dahil olduğuna ve IPv6 sunulup sunulmadığına bakın. Sunucudan e-posta gönderecekseniz işin rengi değişir. IP adresi için ters DNS (PTR) kaydı tanımlanabilmeli, çünkü alıcı sunucuların önemli bir bölümü PTR kaydı olmayan ya da A kaydıyla eşleşmeyen adreslerden gelen postayı reddeder veya spam olarak işaretler. Teslimden sonra IP'yi kara listelerde (DNSBL) sorgulayın, önceki kullanıcıdan kalmış bir itibar sorunu varsa baştan görürsünüz.

DDoS koruması, çok sayıda kaynaktan gelip sunucunun bağlantısını ya da servislerini boğmaya çalışan trafiği ayıklayan filtrelemedir. Saldırılar iki gruba ayrılır. Birincisi ağ ve taşıma katmanındaki (katman 3/4) UDP flood, SYN flood gibi hacim saldırıları. İkincisi uygulama katmanında (katman 7) gerçek kullanıcı isteği gibi görünen HTTP flood. Ağ seviyesindeki koruma ilk grubu hedefler. İkinci grupla başa çıkmak için çoğu durumda WAF, hız sınırlama ya da bir CDN katmanı gerekir.

Satın almadan önce hangi katmanların filtrelendiğini ve filtrelemenin sürekli mi yoksa saldırı algılandığında mı devreye girdiğini sorun. Kapasite aşıldığında IP adresinizin geçici olarak ağdan çıkarılıp çıkarılmadığını (blackhole ya da null route) da öğrenin. Kapasite yalnız Gbps ile ölçülmez, saniyedeki paket sayısı (Mpps) da hesaba girer. Katman 3/4 ve katman 7 DDoS saldırılarının farkını ayrıca yazdık.

Snapshot yedek yerine geçmez

İkisi sık karıştırılır. Snapshot, sanal diskin belirli bir andaki durumunun kaydıdır ve çoğunlukla diskin kendisiyle aynı depolama sisteminde durur. Yedek ise verinin sunucudan bağımsız, başka bir konumdaki kopyasıdır. Güncellemeden ya da yapılandırma değişikliğinden önce alınan snapshot, ters giden işi hızla geri almanın kolay yoludur. Donanım arızası, yanlışlıkla silinen bir klasör ya da fidye yazılımı söz konusu olduğunda ise sizi ancak harici yedek kurtarır.

Plan yaparken iki kısaltmayı bilmek işe yarar. RPO, kabul edebileceğiniz en fazla veri kaybı süresidir. RTO ise sistemin yeniden çalışır hale gelmesi için tanıdığınız süre. Günde bir kez yedek alan bir e-ticaret sitesinin RPO'su 24 saattir, yani kötü bir günde o günün siparişleri gidebilir. MySQL ikili logları (binlog) ya da PostgreSQL WAL arşivi gibi sürekli yöntemler bu süreyi dakikalara indirir.

Yaygın kabul gören 3-2-1 kuralı verinin 3 kopyasını, 2 farklı ortamda ve 1'ini başka bir lokasyonda tutmayı öngörür. VDS'teki karşılığı üç alışkanlık. Veritabanı yedeğini çalışan dosyaları kopyalayarak almayın, mysqldump, pg_dump ya da tutarlı bir snapshot yöntemi kullanın. En az bir kopyayı sunucunun bulunduğu altyapının dışında ve şifreli saklayın. Geri yüklemeyi de üç ayda bir ayrı bir sunucuda deneyin. Denenmemiş bir yedeğin çalıştığı kanıtlanmış değildir.

Harici yedeğin sözleşmeyle ilgili bir gerekçesi de var. Netx sözleşmesine göre ödenmeyen hizmet vadeden 5 gün sonra durdurulur ve sonraki 15 gün içinde veriler silinebilir. Verinizin tek kopyası sunucudaysa bir ödeme aksaklığı bile risk yaratır. Strateji ve geri dönüş provasını snapshot ile yedekleme arasındaki fark yazısında anlattık.

Lisanslar faturayı nasıl büyütür?

VDS fiyatı çoğunlukla yalnız sunucu kaynaklarını kapsar. Windows Server, kontrol paneli, Uzak Masaüstü erişimi ve veritabanı lisansları ayrı kalemlerdir ve toplam aylık maliyeti sunucu kirasının kendisi kadar değiştirebilir.

Panelle başlayalım. cPanel ve WHM yalnız Linux'ta çalışır ve lisans bedeli barındırılan hesap sayısına göre kademelenir. Plesk hem Linux hem Windows Server'da çalışır, sürümleri yönetilecek alan adı sayısına göre ayrılır. CyberPanel, CentOS Web Panel, Webmin ve aaPanel gibi paneller lisans ücreti istemez. Karşılığında güncelleme ve sorun giderme yükü tamamen kullanıcıya kalır.

Açıkçası ücretsiz panelin bedelini zamanınızla ödersiniz.

Windows tarafı biraz daha karışık. Windows Server lisansı çekirdek bazlıdır ve sağlayıcılar onu çoğu kez aylık ücretle sunar. Uzak Masaüstü Hizmetleri'nde (RDS) ince bir ayrım var. Windows Server yönetim amacıyla en fazla iki eş zamanlı RDP oturumuna ek lisans istemez, ama daha fazla kullanıcı sunucuda uygulama çalıştıracaksa kullanıcı başına RDS lisansı gerekir. Microsoft SQL Server'ın Express sürümü ücretsizdir, buna karşılık veritabanı başına 10 GB boyut sınırı vardır. Standard sürümün çekirdek bazlı lisanslamasında sanal makine başına en az 4 çekirdek lisanslanır.

Çekirdek bazlı lisanslarda vCore artışı lisans bedelini de artırır. SQL Server gibi yazılımlarda yüksek frekanslı daha az çekirdek seçmek toplam maliyeti düşürür. Netx VDS'te panel ve işletim sistemi seçenekleri sipariş aşamasında listelenir. Lisanslı bir panel seçecekseniz bedelinin aylık faturaya nasıl yansıdığını satış ekibimize sorun.

Hangi iş yüküne ne kadar kaynak?

Elinizde ölçüm yoksa iş yükünün darboğazından yola çıkın. Veritabanında bu RAM'dir. Oyun sunucusunda tek çekirdek frekansı, ERP'de eş zamanlı kullanıcı sayısı, dosya sunucusunda disk öne çıkar. Tablodaki yapılandırmaları başlangıç noktası sayın, ilk iki haftalık izlemeden sonra düzeltin.

E-ticaret sitesinde yük kampanya saatlerinde ortalamanın birkaç katına çıkar. Boyutu ortalamaya göre seçerseniz tam da en çok satış yapacağınız saatte yavaşlarsınız, o yüzden tepeyi esas alın. Arama ve filtreleme veritabanını, sepet ve ödeme adımları PHP işlemlerini zorlar. Redis nesne önbelleği aynı donanımla karşılanabilen ziyaretçi sayısını artırır. Hangi belirtilerin geçiş zamanını gösterdiğini e-ticaret sitesinde VDS'e geçiş zamanı yazısında topladık.

Web tabanlı ERP ve CRM sistemlerinde asıl yükü ay sonu raporları, toplu fatura işlemleri ve entegrasyon senkronizasyonları getirir. Rapor üretimi uzun süren, tek iş parçacıklı sorgular çalıştırdığı için yüksek frekanslı işlemci ister, eş zamanlı kullanıcılar içinse yeterli bellek gerekir. Uygulama ile veritabanı aynı sunucudaysa belleği ikisi arasında bilinçli paylaştırın.

Ayrı bir veritabanı sunucusu kuruyorsanız RAM'i işlemciden önce artırın, çünkü performans sık kullanılan verinin belleğe sığmasına bağlıdır. MySQL belgeleri, yalnız veritabanına ayrılmış bir sunucuda InnoDB buffer pool için fiziksel belleğin %80'ine kadar ayrılabileceğini söyler. PostgreSQL belgeleri ise shared_buffers için belleğin %25'ini başlangıç değeri olarak önerir ve kalanı işletim sisteminin dosya önbelleğine bırakır.

Uzak masaüstü sunucusunda bellek ihtiyacı kullanıcı sayısıyla doğrusal artar. Windows Server tek başına 2–4 GB kullanır. Tahmin yürütmek yerine bir kullanıcıyla oturum açın, muhasebe ya da ofis uygulamasını çalıştırın, Görev Yöneticisi'ndeki tüketimi not edip eş zamanlı kullanıcı sayısıyla çarpın.

Oyun sunucuları başka bir hikâye. Minecraft gibi oyunlarda ana döngü büyük ölçüde tek çekirdekte çalışır ve saniyede 20 tick hedefler, dolayısıyla çekirdek sayısından çok frekans önemlidir. Bellek ihtiyacını oyuncu sayısı, harita boyutu ve mod ya da eklenti miktarı belirler. Birçok oyun protokolü UDP kullandığından DDoS filtrelemesinin bu trafiği nasıl ele aldığını da sorun.

SaaS uygulamalarında müşteri sayısı arttıkça genellikle önce veritabanı ayrı bir sunucuya taşınır, sonra uygulama katmanı yatayda çoğaltılır. Başlangıçta tek bir VDS üzerinde Docker ile uygulamayı, veritabanını ve kuyruk servisini birlikte çalıştırmak mümkün. Yalnız her konteynere bellek sınırı koyun. Sınır yoksa bir servis belleği tükettiğinde Linux çekirdeğinin OOM killer mekanizması bambaşka bir servisi sonlandırabilir. Bizce ölçmeden büyük bir VDS almak yerine ölçüp bir üst kademeye geçmek daha ekonomik. Yöntemi iş yüküne göre VDS kaynak hesaplama yazısında adım adım anlattık.

Hazır paket mi, sihirbaz mı?

İhtiyacınız hazır paketlerden birine yakınsa paketi alın. Kaynak oranlarınız orantısızsa özel yapılandırma daha ekonomik çıkar. Hazır paketler çekirdeği, belleği ve diski birlikte ve sabit oranlarla büyütür, her iş yükü bu oranlara oturmaz.

Bu tür durumlar için VDS Sihirbazı'nda vCore, RAM ve NVMe disk miktarını birbirinden bağımsız seçebiliyorsunuz. Karar için basit bir kuralımız var. Ölçtüğünüz ihtiyacın üç kaynağından biri en yakın paketteki değerin yarısı ya da iki katı düzeyindeyse sihirbaza geçin. Üçü de paket değerlerine yakınsa hazır paket yeterlidir. Sihirbazın işe yaradığı tipik durumlar düşük vCore ve yüksek RAM isteyen veritabanı sunucuları, işlemci ve belleği az ama diski büyük olan dosya, yedek ya da medya sunucuları ve yüksek vCore ile orta düzey RAM isteyen derleme, video işleme ya da sıkıştırma işleridir.

Her iki yolda da yükseltme koşulunu önceden sorun. Netx VDS sayfasındaki bilgiye göre ihtiyaç arttığında üst pakete geçilebiliyor ve işlem kısa süreli bir kesintiyle tamamlanıyor. Genel olarak vCore ve RAM artışı sanal makinenin yeniden başlatılmasını gerektirir. Disk büyütüldüğünde ise iş bitmiş sayılmaz. Bölümün ve dosya sisteminin de genişletilmesi gerekir (growpart ile birlikte resize2fs ya da xfs_growfs). Küçültmeye gelince, çoğu sanallaştırma ortamı bunu desteklemez. Diski ihtiyacın çok üzerinde almayın.

Linux VDS mi, Windows VDS mi?

Bu kararı büyük ölçüde çalıştıracağınız yazılım sizin yerinize verir. PHP, Python, Node.js ve Go uygulamaları, Docker ve açık kaynak veritabanları için Linux VDS doğal tercihtir. ASP.NET Framework, IIS, MSSQL Server ya da yalnız Windows'ta çalışan bir muhasebe veya ERP istemcisi kullanıyorsanız Windows VDS gerekir.

Dağıtım seçerken destek süresine de bakın. Ubuntu LTS sürümleri standart olarak 5 yıl, AlmaLinux ve Rocky Linux ana sürümleri yaklaşık 10 yıl güvenlik güncellemesi alır. Netx VDS sayfasında Ubuntu, Debian, AlmaLinux, Rocky Linux ve Windows Server seçenekleri yer alıyor. Modern .NET sürümleri Linux'ta da çalışır, eski ASP.NET Framework uygulamaları ise Windows'a bağlıdır. Maliyet, kaynak tüketimi ve yönetim farkını Linux VDS ile Windows VDS karşılaştırmasında daha ayrıntılı ele aldık.

Sunucuyu kim yönetecek?

Gece yarısı disk dolduğunda kim müdahale edecek? Yönetimli ile yönetimsiz VDS arasındaki fark aslında bu sorunun cevabıdır. Yönetimsiz VDS'te sağlayıcı donanımı, sanallaştırma katmanını ve ağı işletir. İşletim sistemi, güncellemeler, güvenlik, yedek ve uygulama sorunları sizde kalır. Yönetimli VDS'te ise bu işlerin kapsamı tanımlanmış bir bölümü sağlayıcıya devredilir.

Seçimi ekibinizin zamanı ve yetkinliği yapar. Düzenli güncelleme, log takibi, güvenlik duvarı kuralları, yedek kontrolü ve arıza anında müdahale için her hafta zaman ayıramıyorsanız yönetim hizmeti, kendi sistem yöneticinizin zamanına göre daha öngörülebilir bir maliyettir. Yönetimli hizmet alacaksanız kapsamı yazılı netleştirin. İşletim sistemi güncellemesi, panel kurulumu, güvenlik sıkılaştırması, yedek takibi ve izleme kapsamda mı? Uygulama kodu, eklenti uyumluluğu ve içerikten kaynaklanan sorunlar kapsam dışında mı kalıyor? Müdahalenin nasıl yapılacağını, hangi kanaldan iletişim kurulacağını ve root ya da administrator erişiminin sizde kalıp kalmadığını da baştan konuşun.

Netx'te VDS sunucunuz için sunucu yönetimi hizmeti de alabilir, kapsamı Türkçe teknik destek ekibimizle birlikte belirleyebilirsiniz. Sorumlulukların madde madde nasıl dağıldığını görmek isterseniz yönetimli ve yönetimsiz VDS sorumluluk karşılaştırmasına bakın.

Türkiye lokasyonlu VDS mi, yurtdışı VDS mi?

Kullanıcılarınız Türkiye'deyse cevap büyük olasılıkla Türkiye lokasyonlu VDS'tir. Daha düşük gecikme, TL fatura ve kişisel veriler açısından daha sade bir yasal çerçeve elde edersiniz. Hedef kitleniz yurt dışındaysa ya da belirli bir ülkeden IP adresine ihtiyacınız varsa yurtdışı VDS daha mantıklı hale gelir. Biz kararı dört şeye bakarak veriyoruz: gecikme, KVKK, IP konumu ve para birimi.

Gecikme

Işık fiber optik kabloda saniyede yaklaşık 200.000 km yol alır. Her 100 km fiber mesafe gidiş-dönüş süresine (RTT) yaklaşık 1 ms ekler, üstelik gerçek kablo güzergâhı kuş uçuşu mesafeden uzundur. Türkiye içinden İstanbul'daki bir sunucuya gecikme genellikle 10–15 ms düzeyindeyken Batı Avrupa'daki bir sunucuya 40 ms'nin üzerine çıkar. Fark küçük görünür. Ama yeni bir HTTPS bağlantısı ilk bayta kadar TCP ve TLS el sıkışmaları için birkaç gidiş-dönüş harcar, bu fark da dinamik sayfalarda ilk bayt süresine (TTFB) katlanarak yansır. CDN statik dosyaları kullanıcıya yaklaştırır, doğru. Sepet, oturum ve arama istekleri yine de kaynak sunucuya gider. Ölçülmüş değerleri yurt dışı VDS ile Türkiye VDS'in gecikme ve KVKK karşılaştırmasında paylaştık.

KVKK ve yurt dışına aktarım

Kişisel verileri yurt dışındaki bir sunucuda barındırmak, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun 9. maddesi kapsamında yurt dışına aktarım sayılabilir. 2024'te 7499 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten sonra aktarım üç yola bağlandı. Birincisi yeterlilik kararı, ikincisi standart sözleşme, bağlayıcı şirket kuralları ya da yazılı taahhüt gibi uygun güvenceler, üçüncüsü sınırlı arızi istisnalar. Standart sözleşme imzalandıktan sonra 5 iş günü içinde Kişisel Verileri Koruma Kurumu'na bildirilmelidir. Yedeklerin tutulduğu ülke de aynı değerlendirmeye girer. Bankacılık, ödeme hizmetleri ve kamu projelerinde sektörel düzenlemeler yurt içinde barındırmayı ayrıca şart koşabilir. Bunlar genel çerçeve. Projenize hangi yükümlülüğün uygulanacağını hukuk danışmanınızla değerlendirin.

IP konumu ve para birimi

Bir IP adresinin hangi ülkeye ait göründüğü, adresin bölgesel internet kayıt kuruluşundaki kaydına (Türkiye ve Avrupa için RIPE NCC) ve coğrafi IP veritabanlarına göre belirlenir. Bazı yerel servisler, ödeme altyapıları ve kamu sistemleri erişimi Türkiye IP'siyle sınırlayabilir. Tersi de geçerli. Belirli bir ülkenin IP'sini isteyen bir servis için o ülkede sunucu gerekir. Para birimine gelince, yurt dışı teklifler çoğunlukla döviz cinsindendir ve kur değiştikçe aylık maliyetiniz de oynar. Netx faturaları TL olarak düzenlenir, ödemeyi kredi kartı ya da havale/EFT ile yapabilirsiniz.

Bu sayfadaki paketlerin hepsi Türkiye lokasyonlu. Projeniz yurt dışında bir VDS gerektiriyorsa yurt dışı VDS teklif sayfasından hedef bölgeyi ve kaynak ihtiyacınızı iletin, uygun lokasyonu ve fiyatı size teklifle bildirelim. Sanal değil de fiziksel bir sunucuya ihtiyacınız varsa yurt dışı kiralık fiziksel sunucu seçeneklerine bakabilirsiniz.

Erişim bilgileri geldiğinde ilk iş

Siparişinizden sonra sunucuyu güvenli ve doğru yapılandırmak için sizinle iletişime geçiyor, kurulumu onayınızla yapıyoruz. Netx Kullanım Koşulları'na (m. 5.3.6) göre sunucu hizmetlerinde aktivasyon, satın almadan sonra en geç 24 saat içinde tamamlanır. Yeni bir IP adresi ağa açıldığı andan itibaren otomatik SSH ve RDP taramaları alır, internete açık servisleri kurmadan önce sunucuyu sıkılaştırın. Önerdiğimiz sıra şu.

1. nproc ve lscpu ile vCore sayısını ve işlemci modelini, free -h ile belleği, lsblk ve df -h ile disk boyutunu kontrol edin.
2. İşletim sistemini güncelleyin. Debian ve Ubuntu'da apt update ve apt upgrade, AlmaLinux ve Rocky Linux'ta dnf upgrade yeterli.
3. Günlük işler için sudo yetkili ayrı bir kullanıcı açın, root hesabıyla doğrudan çalışmayın.
4. SSH anahtarınızı tanımlayın. Ardından sshd_config dosyasında PasswordAuthentication no ve PermitRootLogin no ayarlarını yapıp servisi yeniden başlatın. Yeni oturumun açıldığını test etmeden mevcut oturumu kapatmayın.
5. Güvenlik duvarını açın (Ubuntu'da ufw, RHEL ailesinde firewalld) ve yalnız kullandığınız portlara, örneğin 22, 80 ve 443'e izin verin. Veritabanı portu internete açık kalmasın.
6. Kaba kuvvet denemelerine karşı fail2ban kurun.
7. Otomatik güvenlik güncellemelerini etkinleştirin. Debian ve Ubuntu'da bunun aracı unattended-upgrades, RHEL ailesinde dnf-automatic.
8. Saat dilimini ve zaman eşitlemesini (chrony) ayarlayın, çünkü log kayıtları da sertifika işlemleri de doğru saate bağlı.
9. Ana bilgisayar adını (hostname) belirleyin, e-posta gönderecekseniz PTR kaydı isteyin.
10. İşlemci, bellek, disk doluluğu ve servis erişilebilirliği için izleme kurup uyarı eşiklerini tanımlayın.
11. İlk harici yedeği ve temiz kurulumun snapshot'ını alın. Uygulama kurulumuna ancak bundan sonra geçin.

Windows VDS'te sıra farklı. Windows Update'i tamamlayın, varsayılan Administrator hesabının adını değiştirin ya da ayrı bir yönetici hesabı açın. Ağ Düzeyinde Kimlik Doğrulama (NLA) açık kalsın, bir hesap kilitleme ilkesi tanımlayın ve 3389 numaralı RDP portunu yalnız belirli IP adreslerine ya da VPN üzerinden açın. Ayrıntılar için Windows VDS'te RDP güvenliği ve Linux sunucuda ilk kurulum ve güvenlik adımları yazılarımıza bakabilirsiniz. Yanlış bir ayarla SSH ya da RDP erişiminizi kilitlerseniz paniğe gerek yok. Netx VDS'te yönetim panelindeki konsol üzerinden sunucuya yine bağlanabilirsiniz.

Performansı kendiniz ölçün

Tek bir genel puanın peşine düşmeyin. Disk, işlemci ve ağı ayrı araçlarla ölçüp ayrı kaydettiğinizde darboğazın nerede olduğu ortaya çıkar.

Disk için fio kullanın ve 4 KB blok boyutunda rastgele okuma/yazma testi çalıştırın (örneğin --rw=randrw --bs=4k --iodepth=32 --direct=1 --runtime=60). Sonuçta IOPS'un yanında gecikme yüzdeliklerine, özellikle p99 değerine bakın. Kullanıcının hissettiği yavaşlık çoğu zaman ortalamada görünmez, o kuyrukta saklanır. İşlemci için sysbench cpu testini önce --threads=1 ile, sonra vCore sayısı kadar iş parçacığıyla çalıştırın. İlki tek çekirdek performansını, ikincisi toplam kapasiteyi gösterir. Veritabanı tarafında sysbench oltp_read_write saniyedeki işlem (TPS) ve sorgu (QPS) sayısını verir. Ağda iperf3 iki nokta arasındaki aktarım hızını, mtr yol boyunca gecikme ve paket kaybını, curl da uygulamanın ilk bayt süresini ölçer.

Testleri sunucu boştayken ve günün yoğun saatlerinde, en az üç kez ve aynı parametrelerle tekrarlayın. Sonuçlar saatten saate belirgin biçimde değişiyorsa bu, fiziksel sunucudaki kaynak rekabetine işarettir. Son bir uyarı. Sentetik testler donanımı ölçer, uygulamanızın nasıl davrandığı ayrı bir soru. Canlıya almadan önce sepet, arama ve giriş gibi kullanıcının en çok dokunduğu akışları eş zamanlı isteklerle deneyin. Bulguların nasıl yorumlanacağını sunucu performans testi rehberimizde tablo halinde verdik.

Dedicated sunucuya geçme zamanı geldi mi?

Belki de gelmedi. Önce önbelleği, yavaş sorguları ve yapılandırma ayarlarını elden geçirin, darboğazların bir kısmı orada çözülür. Dedicated sunucuyu, alabileceğiniz en büyük VDS yapılandırmasında bile yoğun saatlerde işlemci ya da bellek sürekli sınırda çalışıyorsa düşünün. Sanallaştırmanın karşılayamadığı bir donanım, lisans veya uyumluluk gereksinimi varsa da. Şu işaretlerden biri tanıdık geliyorsa konuyu ciddiye alın.

• Yoğun saatte işlemci kullanımı haftalardır %70–80'in üzerinde ve load average sürekli vCore sayısını aşıyor.
• Bellek dolu, swap kullanımı artıyor ve veri kümesi seçebileceğiniz en yüksek RAM'e bile sığmıyor.
• Özel bir RAID seviyesi, ayrı bir log diski ya da terabaytlarca yerel depolama gerekiyor.
• Çekirdek ya da soket bazlı lisanslanan bir yazılım, fiziksel donanım üzerinde daha net lisanslanıyor.
• Denetim, verinin başka müşterilerle aynı fiziksel donanımda bulunmamasını şart koşuyor.
• GPU gibi özel bir donanıma ya da Proxmox veya VMware ESXi ile kendi sanallaştırma katmanınıza ihtiyacınız var.

Bunun bir bedeli de var tabii. Dedicated sunucu IPMI, iDRAC ya da iLO ile donanım seviyesinde yönetilir ama arıza anında başka bir fiziksel sunucuya taşınamaz. Yedek sunucu ya da replikasyon planı bu yüzden şarttır. Netx'te dedicated fiziksel sunucu seçenekleri de bulunuyor. İki modelin mimari ve maliyet farkını VDS ile dedicated sunucu arasındaki fark yazısında karşılaştırdık.

VDS satın almadan önce son kontrol

Aşağıdaki maddelerin her birine yazılı bir yanıtınız olsun. Belirsiz kalan her madde, ileride beklenmedik bir maliyet ya da kesinti olarak karşınıza çıkar.

• En yoğun saatteki işlemci, bellek, disk ve ağ kullanımı ölçüldü, üzerine %30–40 pay eklendi.
• vCore'ların ayrılmış olduğu doğrulandı, işlemci modeli ve frekansı öğrenildi.
• Disk tipi (NVMe, kurumsal sınıf) ve varsa IOPS sınırı teyit edildi.
• Port hızı, trafik koşulu ve adil kullanım maddesi okundu.
• Pakete dahil IPv4 sayısı, ek IP koşulu ve PTR kaydı imkânı soruldu.
• DDoS korumasının hangi katmanları kapsadığı ve kapasite aşılınca ne olduğu öğrenildi.
• Snapshot ve harici yedek seçeneği ile geri yüklemeyi kimin yapacağı netleşti.
• İşletim sistemi, panel, RDS ve veritabanı lisansları toplam fiyata eklendi.
• Yönetimli ya da yönetimsiz model seçildi, sorumluluğun nerede bittiği belli.
• Lokasyon, hedef kitlenin gecikmesi, KVKK ve faturanın para birimi açısından tartıldı.
• Uptime taahhüdü ve kesinti halindeki koşullar okundu. %99,9 taahhüt, 30 günlük bir ayda yaklaşık 43 dakikalık kesinti payı demektir.
• Yenileme fiyatının nasıl belirlendiği ve ödeme gecikirse hizmetin ne kadar sürede durdurulduğu öğrenildi.
• Yükseltmenin nasıl yapıldığı ve ne kadar kesinti gerektirdiği soruldu.
• Sağlayıcının yer sağlayıcı belgesi ve bilgi güvenliği belgeleri kontrol edildi.

Bizim tarafımızda bu maddelerin bir kısmının cevabı sabit. Netx'te tüm ürünlerde uptime taahhüdü %99,9'dur ve yenilemede güncel fiyatlandırma uygulanır. Netx BTK belgeli yer sağlayıcıdır, ISO/IEC 27001 ve ISO 9001 belgelerine de sahiptir.

Sık yapılan hatalar mı? Aslında bu listenin tersi. Yalnız disk boyutuna bakmak, boyutu ortalama kullanıma göre seçip tepeyi unutmak, lisans bedellerini hesaba katmamak ve yedeği sunucuyla aynı altyapıda tutmak. Dördü de sipariş vermeden önce düzeltilebilir.