Sunucu Barındırma Çözümleri

Veri merkezi neye bakar, siz neye?

Çizgi, sunucu kasasının dış yüzeyinden geçer. Kasaya kadar gelen elektrik, soğutulmuş hava ve ağ bağlantısı veri merkezinin işidir. Kasanın içindeki donanım ve üzerinde çalışan yazılım ise sizin. Co-location diye de yazılan bu modelde tesis rack alanını, güç dağıtım birimlerini (PDU), kesintisiz güç kaynağı (UPS) ve jeneratörle desteklenen elektrik altyapısını, iklimlendirmeyi, bina giriş kontrolünü ve internet erişimini üstlenir. Sunucunun kendisi, disk düzeni, işletim sistemi, güvenlik güncellemeleri, yedekler ve yazılım lisansları sizde kalır. Fiyatı hangi kalemlerin oluşturduğunu colocation hizmetinin kapsamını anlattığımız yazıda ele aldık.

İşin pratiğinde tartışma çıkaran kalemler, iki listenin de dışında kalan küçük işlerdir.

Ray kitiyle başlayalım. Netx'te sunucuyu rafa operasyon ekibimiz monte eder, ama sunucuya uygun ray kitinin ve vidaların cihazla birlikte gelip gelmeyeceğini baştan konuşmak gerekir. Güç kabloları da aynı boşlukta durur. Rack PDU'larında en yaygın çıkış tipi IEC 60320 C13'tür ve sunucu güç kaynaklarındaki C14 girişine uyar. Yüksek güçlü cihazlarda bu ikili C19/C20 olur. Kablonun sizden mi tesisten mi geleceğini sorun.

IP adresleri sonradan can sıkan bir konu. Sağlayıcının tahsis ettiği IPv4 adresleri sözleşme bittiğinde geri alınır ve kendi adres bloğunuz yoksa her taşınma planının içinde bir IP değişikliği de var demektir. Donanım arızasında sınır daha net. Tesis ekibi arızalı parçayı fark edebilir, değiştirebilir de. Yedek parçayı bulup getirmek yine sizin işiniz.

Önce ölçü: U birimi, 19 inç ve gözden kaçan derinlik

Yükseklik tarafında sürpriz yok. Rack sunucu barındırmada yükseklik U birimiyle ölçülür ve 1U tam olarak 44,45 mm'dir (1,75 inç). Dolayısıyla 2U 88,9 mm, 4U 177,8 mm eder. Genişlikte EIA-310 standardının 19 inç ölçüsü geçerlidir. Cihazın ön paneli 482,6 mm genişliğindedir, iki dikme arasındaki montaj açıklığı ise yaklaşık 450 mm. 42U bir kabinin pratikte kaç cihaz aldığını ve kasa boyları arasındaki farkları 1U, 2U ve 4U kasa ölçülerini anlattığımız yazıda bulabilirsiniz.

Sürpriz nereden çıkar o zaman? Hemen her zaman derinlikten.

Kasanın kendi derinliği tek başına pek bir şey söylemez. Asıl soru, ray kitinin ayarlanabildiği aralığın kabindeki ön ve arka dikme mesafesini karşılayıp karşılamadığıdır. Karşılamıyorsa sunucu o kabine fiziksel olarak takılamaz, o kadar. Arkada güç ve ağ kabloları için de pay bırakmak gerekir ve kablo yönetim kolu (cable management arm) kullanacaksanız gereken derinlik daha da artar.

Bu yüzden teklif isterken sağlayıcıya cihazın markasını, modelini ve kaç U olduğunu, milimetre cinsinden derinliğini ve kilogram cinsinden ağırlığını yazın. Ray kitinin kayar mı sabit mi olduğunu, kare ya da yuvarlak delikli dikmeye uyup uymadığını belirtin. Güç kaynağı sayısı ve giriş tipi, ağ portlarının sayısı ve hızı, ayrı bir yönetim (BMC) portu olup olmadığı da aynı mesajda dursun. Kayar ray, sunucuyu sökmeden öne çekip kapağını açmanıza izin verir. Sabit rayda her müdahale, sunucunun raftan tamamen çıkarılması demektir.

Kule tipi (tower) kasalar U bazlı paketlere doğrudan uymaz. Raf tepsisiyle kabul edilip edilmediğini ve kaç U sayılacağını önceden sorun.

Sunucu barındırmada güç hesabı nasıl yapılır?

Formülün kendisi basit. Sunucunun yük altında ölçülen watt değerini hat gerilimine bölersiniz, sonuç amperdir. 230 V'luk bir hatta 1 A yaklaşık 230 W eder. Bu sadeleştirme modern sunucu güç kaynaklarında güç faktörünün 1'e çok yakın olmasından gelir, ama UPS gibi VA cinsinden etiketlenen cihazlara geldiğinizde watt = VA × güç faktörü formülüne dönmeniz gerekir.

Asıl yanılgı hesaba güç kaynağının etiketiyle başlamaktır. 750 W yazan bir PSU size azami kapasiteyi söyler. Aynı sunucu yük altında bunun yarısını bile çekmeyebilir. Doğru değeri IPMI, iDRAC veya iLO arayüzündeki anlık güç okumasından ya da sunucu henüz ofisteyken prize takılan bir ölçerle yoğun saatte yapacağınız ölçümden alırsınız. Burada bir parantez açalım. Açılış testi (POST) sırasında fanlar tam devirde döner ve kısa süreli bir tepe çekiş oluşur. Bütçeyi ortalamaya göre kurmayın, bu tepe değeri esas alın.

A+B besleme gerçekten yedekli mi?

Diyelim ki sunucunuz yük altında 300 W çekiyor ve iki güç kaynağı iki ayrı elektrik hattına, A ve B'ye bağlı. Normal günlerde yük paylaşılır, her hattan yaklaşık 150 W çekilir. A hattı düştüğü anda ise 300 W'ın tamamı, yani yaklaşık 1,3 A, tek başına B hattına biner. Hat tahsisini 150 W'a göre planladıysanız yedekliliğiniz kâğıt üzerinde kalır ve diğer hattın sigortası tam da ona ihtiyaç duyduğunuz anda atabilir. Toplam çekiş tek bir hattın tahsisine sığmalı.

1+1 yedeklilikte iki kaynağın her biri yükün tamamını tek başına taşıyabilecek kapasitede olmalı. İkisinin aynı model ve güçte olması da gerekir, çünkü farklı güçte kaynaklar bazı sunucularda uyumsuzluk uyarısına yol açar. Tek güç kaynaklı bir cihaz A+B beslemeden yararlanamaz. Otomatik transfer anahtarı (ATS) bir çözüm olabilir ama ATS'nin kendisi de tek arıza noktasıdır. Sürekli yükü de sigorta değerinin tamamına göre planlamayın. Yaygın mühendislik pratiği yaklaşık %20 pay bırakmaktır.

Aylık enerji tüketimini kWh olarak bulmak için watt × 720 ÷ 1000 formülünü kullanın (720, 30 günlük bir aydaki saat sayısı). 300 W'lık sürekli bir yük ayda yaklaşık 216 kWh eder. Kabin ölçeğindeki hesap ve kota aşımı örnekleri colocation elektrik maliyetinin nasıl hesaplandığını anlattığımız yazıda. Netx paketlerinde yedekli güç fiyata dahildir ve pakete dahil amper değeri paket ayrıntısında yazar. Ölçtüğünüz tepe değer bu tahsisi aşıyorsa üst pakete ya da ek güç tahsisine ihtiyacınız olacak.

Soğutma ve hava akışında size düşen kısım

Sunucunun çektiği her watt sonunda ısıya dönüşür. 1 W saatte yaklaşık 3,41 BTU ısı üretir, yani 300 W çeken bir sunucu ortama saatte yaklaşık 1.024 BTU ısı verir.

Veri merkezleri bu ısıyı soğuk koridor ve sıcak koridor düzeniyle yönetir, sunucular da soğuk havayı ön yüzlerinden alıp ısınan havayı arkadan atacak şekilde dizilir. ASHRAE'nin veri işleme ortamları için önerdiği giriş havası sıcaklığı 18–27 °C aralığındadır. Tesise sıcaklık ve nemi hangi noktalardan ölçtüğünü, bu değerleri raporlayıp raporlamadığını sorabilirsiniz. Güç ve soğutmadaki N+1, 2N gibi yedeklilik düzeylerinin ne anlama geldiğini veri merkezinin bileşenlerini anlatan yazıda açıkladık.

Sizin tarafta da yapılacaklar var. Önce hava akışının yönü. Sunucular önden arkaya akışla tasarlanır, fakat bazı switch modellerinde fan yönü port tarafından güç tarafına ya da tam tersine olabilir. Cihazın hangi yüzü öne bakacaksa fan modülünü ona göre seçin, yoksa cihaz kendi sıcak havasını yeniden emer. Boş U'lar da ayrı bir mesele. Kendi kabininizde bunları boşluk kapama paneliyle kapatmazsanız sıcak hava ön tarafa döner ve alttaki cihazların giriş sıcaklığı yükselir.

Bizce en çok işe yarayanı sensör takibi. BMC giriş havası sıcaklığını ve fan devirlerini raporlar. Bu değerleri izleme sisteminize alın. Giriş sıcaklığı yükseliyorsa sorun ortamdadır. Giriş sabitken işlemci ısınıyorsa sorun sunucunun içindedir: toz, arızalı bir fan ya da kurumuş termal macun.

Port hızı, trafik faturası ve IP adresleri

Colocation tekliflerini karşılaştırırken ağ tarafını üç soruya indirebilirsiniz. Sunucu hangi hızda bir switch portuna bağlanacak? Aylık trafik nasıl ölçülüp faturalanacak? Kaç IP adresi tahsis edilecek? Port hızı, anlık olarak ulaşabileceğiniz üst sınırı gösterir ve taahhüt edilen bant genişliğiyle aynı şey olmayabilir. Netx'te pakete dahil port hızı ve trafik modeli paket ayrıntısında belirtilir. Birden fazla teklif alıyorsanız hepsine aynı soruları sorun, yoksa elmayla armudu karşılaştırırsınız.

95. persentil mi, sabit kota mı?

95. persentil yönteminde port trafiği 5 dakikada bir örneklenir, ay sonunda bu örnekler büyükten küçüğe sıralanır, en yüksek %5'lik dilim atılır ve geriye kalan en yüksek değer faturaya esas alınır. Rakamla bakalım. 30 günlük bir ayda 8.640 örnek oluşur, atılan dilime 432 örnek düşer. Bu da toplam 36 saatlik tepe trafiğin faturaya hiç yansımaması demek. Ölçüm genellikle giriş ve çıkış yönleri için ayrı yapılır, hangisi yüksekse o kullanılır.

Sabit kota daha düz bir hesap. Ay içinde aktarılan toplam veri TB olarak sayılır, kota aşılınca ek ücret, hız düşürme ya da üst pakete geçiş gündeme gelir. Kıyas için 1 Gbit/s'lik bir port bir ay boyunca kesintisiz tam kapasiteyle çalışsa yaklaşık 324 TB veri taşır. Hangisi size uygun? Kampanya dönemlerinde kısa süreli tepeler yaşayan bir e-ticaret sitesi 95. persentilde avantajlıdır. Yedekleme aktarımı ya da video yayını gibi gün boyu yüksek ve sabit trafik üreten işlerde ise toplam hacmi port hızıyla birlikte hesaplayın.

Bir IP bloğundan kaç adres kullanılır?

Ek IPv4 adresleri blok halinde verilir ve bloğun tamamı sunucuya kalmayabilir. Ağ geçidi aynı blokta tanımlanıyorsa ağ adresi, yayın adresi ve ağ geçidi birer adres yer.

Blok sunucunuza ayrı bir bağlantı ağı üzerinden yönlendiriliyorsa (routed blok) adreslerin hepsini kullanabilirsiniz. RIPE NCC bölgesinde serbest IPv4 havuzu 2019'da tükendi. Bu yüzden ek adres talepleri genellikle gerekçe ister ve ayrıca ücretlendirilir. IPv6 desteğini ve verilecek önek boyutunu da sorun. Sunucunuz e-posta gönderecekse her IP için ters DNS (PTR) kaydı tanımlanabilmeli. Netx'te ek IP bloğu ve reverse DNS yapılandırması hizmetin kapsamında.

Kendi ASN'iniz ne zaman gerekir?

Şunu baştan söyleyelim, tek sunucu ve tek sağlayıcıyla çalışıyorsanız kendi ASN'iniz çoğu zaman gereksiz bir işletme yüküdür. Sağlayıcı değiştirirken IP adreslerinizi korumak, müşterilerinizin izin listelerindeki adresleri sabit tutmak ya da birden fazla operatörle çok yollu bağlantı kurmak istiyorsanız iş değişir.

Kendi IP bloğunuzu internete duyurmak için bir otonom sistem numarasına (ASN) ve sağlayıcıyla kurulmuş bir BGP oturumuna ihtiyacınız var. ASN, RIPE NCC'den bir LIR (yerel internet kayıt kuruluşu) aracılığıyla alınır. IPv4 havuzu tükendiği için kendi IPv4 bloğunuzu bugün büyük olasılıkla adres devri (transfer) yoluyla edineceksiniz. Genel kabul gören en küçük duyurulabilir önek IPv4'te /24 (256 adres), IPv6'da /48'dir ve daha küçük bloklar çoğu ağda filtrelenir. Duyurudan önce RPKI ile bir ROA kaydı oluşturursanız önekinizin başka bir ağ tarafından yanlışlıkla ya da kasıtlı olarak duyurulmasına karşı korunursunuz. Netx'te BGP anons yapılandırması talebe göre yapılıyor. Gereksinimleri BGP ve ASN ile kendi IP bloğunu duyurmayı anlattığımız yazıda adım adım topladık.

IPMI, iDRAC ve iLO: sunucunun başına gitmeden müdahale

Bir çekirdek güncellemesinden sonra sunucunun açılmadığını ve ekranda ne yazdığını göremediğinizi düşünün. Sizi bu durumdan kurtaracak şey BMC'dir, yani ana karttaki ayrı yönetim denetleyicisi. IPMI, iDRAC ve iLO bu denetleyici üzerinden çalışan ve işletim sistemi kapalıyken bile sunucuyu açıp kapatmanıza, ekran görüntüsüne ve BIOS'a ulaşmanıza izin veren uzaktan yönetim arayüzleridir. IPMI açık bir standart. iDRAC Dell'in, iLO HPE'nin, XClarity Controller da Lenovo'nun BMC arayüzü. Yeni nesil sunucular DMTF'nin Redfish API'sini de destekler, böylece güç, sensör ve envanter bilgisini betiklerle okuyabilirsiniz.

Veri merkezinde sunucu barındırmada fiziksel müdahale ihtiyacını en çok azaltan araç budur. Sanal konsolla çöken bir sunucunun ekranını görürsünüz. İşletim sistemini yeniden kurmanız gerekirse sanal medyayla bir ISO dosyası bağlarsınız. Hangi diskin ya da bellek modülünün hata verdiğini de sistem olay günlüğünden (SEL) okursunuz.

Yalnız biraz hazırlık ister. Bazı üreticilerde sanal konsol ve sanal medya temel BMC lisansında bulunmaz, o yüzden sunucuyu göndermeden önce hangi lisansın etkin olduğuna bakın. BMC'nin IP adresini, kullanıcı hesaplarını ve güçlü parolasını sunucu ofisteyken ayarlayın. Varsayılan parolayı değiştirip BMC firmware'ini güncelleyin. BMC portunu da doğrudan internete açmayın.

Bu sonuncusu üzerinde durmaya değer. IPMI 2.0'ın kimlik doğrulama protokolünde parola özetlerinin ele geçirilebildiği bilinen bir zayıflık var, BMC yazılımlarında da düzenli olarak yeni açıklar çıkıyor. Erişimi VPN'le, ayrı bir yönetim ağıyla ya da IP kısıtlamasıyla sınırlayın. Sağlayıcınıza yönetim portu için ayrı bağlantı ve IP adresi verip vermediğini sorun.

Sunucuda BMC yoksa ya da arızalıysa elinizde KVM-over-IP kalır. Veri merkezi ekibinin geçici olarak bağladığı bu cihaz klavye, ekran ve fare erişimini ağ üzerinden size taşır. Bu imkânın olup olmadığını, nasıl talep edildiğini ve ücretini sözleşmede görmek istersiniz. Arayüzler arasındaki özellik ve lisans farklarını IPMI, iDRAC ve iLO'yu karşılaştırdığımız yazıda bulabilirsiniz.

Uzaktan el desteğinden ne isteyebilirsiniz?

Tek cümleyle, sunucuya elle dokunmayı gerektiren işleri. Uzaktan el desteğinde (remote hands) veri merkezi ekibi bu işleri sizin talimatınızla yapar, işletim sisteminin içinde yapılan işler ise kapsama girmez. Netx'te disk tak-çıkar, kablo kontrolü ve yeniden başlatma bu desteğin tipik örnekleri.

Sınırı iki soru çizer. İşlem fiziksel dokunuş gerektiriyor mu, gereken parça tesiste hazır mı? Güç döngüsü, kablo değişimi, LED durumunun raporlanması ve hot-swap disk değişimi tipik olarak bu tarafa düşer. İşletim sistemi kurulumu, RAID dizisinin yeniden yapılandırılması, yazılım hatalarının giderilmesi ve güvenlik duvarı kuralları ise sunucu yönetiminin konusudur ve o tarafı da dışarıdan almak isterseniz Netx'in sunucu yönetimi hizmeti devreye girer.

Talebi nasıl yazdığınız, işin kaç seferde biteceğini etkiler. Cihazın kabin ve U konumunu, etiket adını, seri numarasını, yapılacak işi ve işlemden sonra neyin doğrulanacağını yazın. "Sunucuya bakar mısınız" diye bir talep ekibi tahmin yürütmeye zorlar. Oysa "web-02 etiketli sunucunun 4. yuvasındaki turuncu ışıklı diski kargoyla gelen yeni diskle değiştirin, yeni diskin ışığının yeniden yapılandırma düzeninde yanıp söndüğünü teyit edin" dediğinizde iş tek seferde biter. Ücretlendirme modellerini ve bir talep şablonunu uzaktan el desteğinin kapsamını anlattığımız yazıya ekledik.

Fiziksel güvenlikte en çok atlanan madde

Kamerayı ve kilitli kapıyı herkes sorar. Ekipman çıkışını soran azdır.

Veri merkezinde fiziksel güvenlik, kimin hangi kabine ne zaman erişebileceğinin önceden yetkilendirilmesi ve her erişimin kayıt altına alınması demek. Tipik bir prosedürde yetkili kişi listesi, randevu, girişte kimlik doğrulaması, iki kapılı geçiş bölmesi (mantrap), salon içinde refakat ve giriş-çıkış kaydı bulunur. Netx'te biyometrik erişim, kamera izleme ve randevulu rack erişimi uygulanıyor. Peki sunucunun binadan çıkarılması için hangi yetki ve hangi form gerekiyor? Bunu mutlaka sorun, çünkü giriş yetkisi olan herkesin cihazınızı alıp götürememesi tam olarak bu prosedüre bağlı. Personel değiştiğinde yetkili listesini aynı gün güncelleyin. Listede unutulan eski bir çalışan, siz fark edene kadar hem girişe hem çıkışa yetkili kalır.

U bazlı barındırmada kabin genellikle başka müşterilerle paylaşılır. Sunucunun kendi korumasını bu yüzden ayrıca kurun. BIOS ve BMC parolası, kilitli ön panel kapağı, kasa açılma algılamasının (chassis intrusion) BMC üzerinden izlenmesi ve disk şifreleme bunun parçaları. Linux'ta LUKS, Windows'ta BitLocker kullanabilirsiniz. Disk şifrelenmişse arızalı bir disk tesisten çıksa ya da kaybolsa bile içindeki veri okunamaz. Ağ cihazlarınızla birlikte kilitli ve yalnızca size ait bir kabin istiyorsanız kabin kiralama modeli daha uygun düşer.

Taşıma günü ofiste başlar

Veri merkezinde geçen süre işin en kısa kısmıdır. Taşımanın iyi geçip geçmeyeceği, sunucu ofisten çıkmadan önce yaptığınız hazırlıkla belli olur. Bizim önerdiğimiz sıra şu:

1. Envanteri çıkarın. Ölçü bölümünde saydığımız bilgilere seri numarasını ve ölçtüğünüz güç çekişini ekleyin.
2. IP planını yapın. Sunucu yeni adres alacaksa uygulama yapılandırmalarındaki, lisans dosyalarındaki ve güvenlik duvarı kurallarındaki sabit IP tanımlarını listeleyin. DNS kayıtlarının TTL değerini taşımadan 24–48 saat önce düşürün.
3. BMC'yi ofiste hazırlayın. Adresini, parolasını ve lisansını ayarlayıp sanal konsolu deneyin. Veri merkezinde işletim sistemi açılmazsa elinizdeki tek erişim yolu bu olacak.
4. Sağlık kontrolü yapın. BIOS, RAID kartı ve BMC firmware'ini güncelleyin, RAID dizisinin sağlıklı olduğunu ve disklerde SMART uyarısı bulunmadığını doğrulayın.
5. Tam yedek alın ve bir dosyayı geri yükleyerek yedeğin çalıştığından emin olun. Yedeği sunucuyla aynı araçta taşımayın.
6. Etiketleyin. Kasanın ön ve arka yüzüne sunucu adını, güç ve ağ kablolarının iki ucuna port bilgisini yazın, disklerin yuva sırasını kayda geçirin.
7. Paketleyin. Mümkünse orijinal kutu ve köpükleri kullanın. Ray kiti, güç kabloları ve yedek diskler aynı gönderide olsun. Kargo sigortasının cihaz bedelini karşıladığını kontrol edin.
8. Teslimi planlayın. Netx'e sunucunuzu kargoyla gönderebilir ya da randevulu bir ziyaretle kendiniz getirebilirsiniz. Kolinin üzerine hangi bilgilerin (firma adı, hizmet numarası) yazılacağını önceden sorun.
9. Montajı takip edin. Operasyon ekibi sunucuyu rafa monte edip güç ve ağ bağlantısını yaptıktan sonra açılışı BMC konsolundan izleyin.
10. Devreye alma testlerini yapın. Dışarıdan ağ erişimini, ters DNS'i, BMC erişimini, RAID durumunu, saat senkronizasyonunu ve izleme alarmlarını deneyin. A+B yedekliliğini doğrulamak için ekipten güç kablolarından birini kontrollü olarak çıkarmasını isteyin.
11. Trafiği geçirin. DNS kayıtlarını yeni adrese çevirin, eski ortamı TTL süresi dolana kadar açık tutun, ardından TTL'yi normal değerine döndürün.

Taşıma gününün ayrıntılı planını ve sık yapılan hataları sunucuyu ofisten veri merkezine taşıma rehberimizde anlattık. Yeni IP adresinde SSH erişimini sınırlamak ve temel sıkılaştırmayı bitirmek için Linux sunucuda ilk kurulum güvenliği adımlarını uygulayın.

Rack sunucu barındırmaya uygun donanım

Her sunucu rafta aynı rahatlıkla yaşamaz. Colocation'a uygun bir sunucuda dört şey ararız: rack tipi kasa, çift ve hot-swap güç kaynağı, önden değiştirilebilen diskler ve sanal konsolu açık bir BMC. Bir arızanın raftaki sunucuya kısa bir müdahaleyle mi çözüleceği, yoksa sunucunun raftan indirilmesini mi gerektireceği bu dördüne bağlıdır.

Birkaç tercih daha fark yaratır. ECC bellek tek bitlik bellek hatalarını düzeltir ve hatayı olay günlüğüne yazar, böylece arızalanmak üzere olan modülü önceden görürsünüz. Donanım RAID kartında yazma önbelleği kullanıyorsanız, elektrik kesintisinde önbellekteki verinin kaybolmaması için batarya ya da flash destekli önbellek koruması şart. Ağ kartında en az iki veri portu ve ayrı bir BMC portu olsun. İkinci port bağlantı birleştirme (bonding) ya da ayrı bir yedekleme ağı için işe yarar.

Garantiyi de bu gözle okuyun. Yerinde servis garantisi varsa teknisyenin veri merkezine nasıl gireceğini önceden öğrenin. Yalnızca parça gönderen bir garantide montajı uzaktan el desteği yapar.

RAID düzeyi ve sıcak yedek disk

RAID 1 iki diski birebir aynalar ve bir disk arızasına dayanır. RAID 5 en az üç disk ister, bir disk kaybını tolere eder. RAID 6 için en az dört disk gerekir ve dizi iki disk kaybına dayanır. RAID 10 da en az dört diskle aynalama ve şeritlemeyi birleştirir. Büyük kapasiteli disklerde yeniden yapılandırma (rebuild) uzun sürer ve bu sırada ikinci bir diskin bozulması bütün diziyi kaybettirebilir. Düzeylerin kapasite ve performans farklarını RAID 1, 5, 6 ve 10'u karşılaştırdığımız yazıda bulabilirsiniz.

Boş yuvanız varsa bir sıcak yedek (hot spare) disk tanımlayın. Bir disk arızalandığında dizi kendiliğinden yedeğe geçer ve parçanın gelmesini beklemezsiniz. Elde de aynı model ve kapasitede en az bir yedek disk, mümkünse bir yedek güç kaynağı bulundurun. Yedek parçaların veri merkezinde saklanıp saklanamayacağını, saklanıyorsa nerede ve kimin sorumluluğunda duracağını sorun. Saklanamıyorsa parçanın kargo süresini arıza senaryonuza ekleyin, çünkü hot spare tanımlı değilse dizi o süre boyunca korumasız çalışacak.

RAID yedek değildir

Bunu ne kadar tekrarlasak az. RAID disk arızasına karşı korur. Yanlışlıkla silinen bir dosyaya, fidye yazılımına ya da sunucunun tamamen kaybına karşı hiçbir şey yapmaz. Colocation'da yedekleme baştan sona sizin sorumluluğunuzdadır ve planın çerçevesini 3-2-1 kuralı çizer. Verinin en az üç kopyası olur, bu kopyalar en az iki farklı ortamda durur ve en az biri farklı bir fiziksel lokasyondadır.

İşe iki hedef değerle başlayın. RPO, kabul edebileceğiniz en fazla veri kaybı süresidir ve yedeğin ne sıklıkla alınacağını belirler. RTO ise sistemin yeniden çalışır hale gelmesi için kabul edebileceğiniz süredir ve yedeğin nerede, hangi biçimde tutulacağı bu değere göre şekillenir. Birkaç saatlik bir RTO hedefliyorsanız yedeğin, geri yükleneceği donanıma ağ üzerinden hızla ulaşabilmesi gerekir.

Sık görülen bir hata, yedeği aynı sunucuda ya da aynı disk dizisinde tutmaktır. Disk anlık görüntüsü (snapshot) aynı depolamaya bağlı olduğu için tek başına yedek sayılmaz. Konuyu snapshot ile yedekleme arasındaki farkı anlatan yazıda açtık. En az bir kopyayı değiştirilemez (immutable) bir hedefte ya da sunucunun silme yetkisi olmayan bir depoda tutun. Mantığı basit: sunucunun silebildiği yedeği, sunucuyu ele geçiren saldırgan da silebilir. Geri yüklemeyi takvime bağlayıp test edin ve ne kadar sürdüğünü ölçün. Test edilmemiş bir yedekle RTO hesabı yapılamaz.

Felaket kurtarma için ikinci bir sunucuyu farklı bir veri merkezine koyabilirsiniz. Uygun lokasyon seçeneğini satış ekibimizle netleştirin. Ancak aynı şehirdeki iki nokta deprem gibi bölgesel bir olaya karşı tam koruma sunmaz. Kaybetmeyi göze alamayacağınız veri için şehir dışında bir kopya da planlayın.

Türkiye'de sunucu barındırma ve KVKK

Sunucu Türkiye'de diye KVKK tarafı kendiliğinden çözülmüş olmaz. Konum, kişisel verilerin yurt dışına aktarımıyla ilgili yükümlülükleri sadeleştirir ama 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'na uyumu tek başına sağlamaz. Kanun'un 12. maddesi veri sorumlusuna, verilerin hukuka aykırı işlenmesini ve bunlara hukuka aykırı erişilmesini önlemek için uygun teknik ve idari tedbirleri alma yükümlülüğü getirir.

Colocation hizmetinde donanım da yazılım da sizde olduğu için bu tedbirlerin büyük kısmı size düşer. Erişim yetkilendirmesi, disk şifreleme, erişim kayıtlarının tutulması, yedeklerin korunması ve arızalı disklerin imhası bunların başında gelir. Sağlayıcının rolü çoğunlukla fiziksel güvenlikle sınırlıdır, ancak bu rolün hukuken nasıl nitelendirileceği sözleşmeye ve sağlayıcının veriye fiili erişimi olup olmadığına bağlıdır.

Bir de veri yalnızca sunucuda durmaz. Sunucu İstanbul'da olsa bile yedekler yurt dışındaki bir bulut depolamaya gidiyorsa ya da izleme, günlük toplama veya e-posta servisi verileri yurt dışına gönderiyorsa aktarım söz konusu olabilir. O zaman Kanun'un 9. maddesindeki şartları ayrıca değerlendirmeniz gerekir. Garanti kapsamında üreticiye iade edeceğiniz arızalı disk de iadeden önce okunamaz hale getirilmeli ya da baştan şifreli olmalı.

Netx, 5651 sayılı Kanun kapsamında BTK belgeli yer sağlayıcıdır ve ISO/IEC 27001 ile ISO 9001 belgelerine sahiptir. Colocation hizmetimiz İstanbul'daki tesislerde sunulur, sunucunuz Türkiye sınırları içinde barındırılır. Yine de bu belgeler sağlayıcının kendi işleyişiyle ilgilidir. Sizin yükümlülüklerinizin kapsamını ve sözleşmeye eklenecek veri koruma maddelerini hukuk danışmanınızla değerlendirin.

Aylık faturanın göstermediği maliyetler

Colocation ücretine bakıp hesabı orada kapatmak cazip gelir. Toplam sahip olma maliyeti (TCO) ise donanımın satın alma bedelini, kullanım süresi boyunca amortismanını ve işletme giderlerini birlikte hesaba katar. Hesabı, sunucunun garanti ve yenileme döngüsüne denk gelecek şekilde en az üç yıllık bir dönem için yapın. Şu kalemler listede yoksa hesap eksik kalır:

• Sunucu, diskler, RAID kartı, ağ kartı, ray kiti ve garanti uzatma bedeli
• İşletim sistemi, sanallaştırma platformu, kontrol paneli ve BMC lisansları
• Kaplanan U alanı, güç tahsisi, port hızı ve trafik modeline göre barındırma ücreti
• Ek IP blokları, güç kotası aşımı, uzaktan el desteği, cross-connect ve ayrı yönetim portu gibi ek hizmetler
• Nakliye, kargo sigortası, taşıma günü harcanan personel zamanı ve geçiş sırasındaki olası kesinti
• Yedek parça stoğu ve ikinci lokasyondaki yedekleme hedefi
• Sistem yöneticisinin ayırdığı zaman ya da dışarıdan alınan yönetim hizmeti
• Sözleşme sonunda donanımın teslim alınması ve IP adresi değişikliğinin getirdiği iş yükü

Kur farkını ayrıca anmak gerek. Donanım ve lisanslar çoğunlukla döviz bazlı fiyatlanır. Netx faturaları ise TL kesilir, kredi kartı ya da havale/EFT ile ödenir. Sözleşmemizde yenilemede güncel fiyatlandırma geçerlidir, bu yüzden bütçede yenileme dönemine pay bırakın. Donanım yatırımı ile kiralık sunucunun 36 aylık karşılaştırmasını colocation ile dedicated sunucuyu toplam maliyet üzerinden karşılaştırdığımız yazıda yaptık.

Ofis, colocation, kabin ya da dedicated?

Dört seçeneği birbirinden ayıran iki soru var. Donanım kimin? Güç, soğutma ve ağ yedekliliğini kim sağlıyor? Sunucu barındırma hizmeti donanımın sahipliğini sizde bırakır, altyapı riskini ise veri merkezine devreder. Diğer farklar tabloda.

Ofiste elektrik kesintisini, klima arızasını ve tek internet hattını yedeklemek pahalıya gelir. Gözden kaçan maliyet kalemlerini ofis sunucu odası ile colocation karşılaştırmasında saydık. Elinizde donanım yoksa ya da parça arızasıyla uğraşmak istemiyorsanız, açıkçası donanım sorumluluğunu sağlayıcıya bırakan bir dedicated fiziksel sunucu kiralamak daha mantıklı olabilir.

Colocation sözleşmesini imzalamadan önce

Kulağa neredeyse kusursuz geliyor %99,9 erişilebilirlik. Hesaplayınca 30 günlük bir ayda yaklaşık 43 dakika, bir yılda yaklaşık 8 saat 46 dakika kesinti payı çıkar. Netx tüm ürünlerinde tek bir uptime taahhüdü verir, o da %99,9. Colocation SLA'sı veri merkezinin sağladığı bileşenlerin, yani güç ve ağ erişiminin sürekliliğini taahhüt eder. Donanımınızın ya da yazılımınızın çalışması bu taahhüdün dışındadır.

Oranın kendisi kadar nasıl ölçüldüğüne de bakın. Planlı bakım hesaba katılıyor mu, taahhüt karşılanmazsa nasıl bir telafi uygulanıyor? Bu kavramları uptime ve SLA hesabını anlattığımız yazıda işledik. Sözleşmenin geri kalanında aradığımız maddeler şunlar:

• Güç tahsisinin amper mi kW mi olarak yazıldığı, A+B beslemenin dahil olup olmadığı, kota aşımının nasıl ölçülüp ücretlendirildiği
• Port hızı, trafik ölçüm yöntemi, aşım koşulları, IP adresi sayısı ve sözleşme bittiğinde adreslerin nasıl geri alınacağı
• Uzaktan el desteğinde dahil olan süre veya işlem sayısı, mesai dışı ücretlendirme ve asgari faturalama birimi
• Yetkili kişi listesinin nasıl güncelleneceği, randevunun ne kadar önceden alınması gerektiği ve ekipman çıkış prosedürü
• Planlı bakımların ne kadar önce ve hangi kanaldan duyurulduğu
• Tesiste oluşabilecek bir hasarda donanımınızın kimin poliçesi kapsamında olduğu
• Sözleşme sonunda donanımın hangi prosedürle ve ne kadar sürede teslim alınacağı

Sigorta maddesine küçük bir not. Sağlayıcının sigortasının müşteri donanımını kapsadığını varsaymayın, kendi poliçenize bakın.

Ödeme tarafı ise en kolay önlenebilecek kesintinin kaynağıdır. Netx sözleşmesinde ödenmeyen hizmet vadeden 5 gün sonra durdurulur. Fatura e-postalarının ödemeyi yapan kişiye ulaştığından emin olun. Ölçtüğünüz değerleri ve sorularınızı teklif aşamasında iletişim sayfamızdan Netx satış ekibine iletebilirsiniz.

Yola çıkmadan son kontrol

Şu maddelerden birinin yazılı bir cevabı yoksa sunucuyu kargoya vermek için henüz erken.

• U yüksekliği, derinlik ve ağırlık ölçüldü, ray kitinin kabin dikme mesafesine uyduğu teyit edildi.
• Yük altındaki tepe güç çekişi watt olarak ölçüldü ve amper karşılığı paketteki tahsisle karşılaştırıldı.
• Çift güç kaynağının her biri yükün tamamını tek başına taşıyabiliyor.
• Güç kabloları (C13/C14 veya C19/C20) ve yeterli uzunlukta ağ kabloları hazır.
• Port hızı ve trafik modeli belli, aylık trafik tahmini yapıldı.
• IP adresi ihtiyacı, ters DNS kayıtları ve IPv6 planı belirlendi.
• BMC yapılandırıldı, varsayılan parola değiştirildi, sanal konsol ve sanal medya test edildi.
• Firmware güncel, RAID dizisi sağlıklı, disklerde SMART uyarısı yok.
• Sıcak yedek disk tanımlandı ya da yedek disk temin edildi.
• Tam yedek alındı, geri yükleme denendi ve bir kopya farklı lokasyonda.
• Kasa, disk yuvaları ve kablo uçları etiketlendi.
• Yetkili kişi listesi sağlayıcıya iletildi.
• DNS TTL değerleri düşürüldü ve geçiş saati belirlendi.
• İzleme sistemi yeni IP adreslerine ve BMC sensör uyarılarına göre güncellendi.
• SLA, güç kotası, uzaktan el desteği ve sözleşme sonu maddeleri okundu.