Linux Sunucuda İlk Kurulum ve Güvenlik Adımları

Yeni bir Linux sunucusunda ilk saat, sonraki aylardaki güvenlik seviyesini belirler. Sırası şudur: sistemi güncelleyin, yönetici olmayan bir kullanıcı açıp SSH anahtarıyla girin, parola ile girişi ve root oturumunu kapatın, güvenlik duvarında yalnızca gerekli portları açın, otomatik güvenlik güncellemelerini ve zaman senkronizasyonunu etkinleştirin, ardından yedekleme ve izlemeyi kurun.

1. Sistemi güncelleyin

Kurulum imajı çoğu zaman birkaç ay eskidir. İlk iş paket listesini yenileyip güncellemeleri uygulamaktır. Debian/Ubuntu tarafında apt update && apt upgrade, RHEL türevlerinde dnf upgrade kullanılır. Çekirdek güncellendiyse yeniden başlatın; aksi halde eski çekirdekle çalışmaya devam edersiniz.

2. Yönetici olmayan bir kullanıcı oluşturun

Günlük işleri root ile yapmak, tek bir yazım hatasının sistemi bozmasına açık kapı bırakır. Yeni bir kullanıcı açın ve gerektiğinde yetki yükseltmek için sudo grubuna ekleyin. Bu kullanıcıya güçlü bir parola verin, ancak girişi parolayla değil anahtarla yapacaksınız.

3. SSH anahtarı ile giriş

1. Kendi bilgisayarınızda anahtar çifti üretin: ssh-keygen -t ed25519.
2. Açık anahtarı sunucuya kopyalayın: ssh-copy-id kullanici@sunucu-ip.
3. Yeni bir terminal açıp anahtarla giriş yapabildiğinizi doğrulayın. Mevcut oturumu kapatmayın.
4. Ancak doğruladıktan sonra parola ile girişi kapatın.

Dördüncü adımın sırası kritiktir: doğrulamadan parola girişini kapatırsanız sunucuya erişiminizi kaybedebilirsiniz. Böyle bir durumda kurtarma yolu, sağlayıcının sanal konsolu veya uzaktan yönetim arayüzüdür.

SSH yapılandırmasında üç ayar

• PermitRootLogin no — root ile doğrudan girişi kapatır.
• PasswordAuthentication no — yalnızca anahtarla girişe izin verir.
• AllowUsers kullanici — girişi belirli kullanıcılarla sınırlar.

Değişiklikten sonra servisi yeniden başlatın ve yeni bir oturumla test edin.

4. Güvenlik duvarı

Varsayılan politika "her şeyi kapat, gerekeni aç" olmalıdır. Tipik bir web sunucusunda açık kalması gerekenler: SSH portu, 80 ve 443. Veritabanı portunu internete açmayın; uygulama aynı sunucudaysa yerel bağlantı yeterlidir, ayrı sunucudaysa erişimi yalnızca o IP adresine izin verecek şekilde kısıtlayın.

5. Kaba kuvvet denemelerine karşı koruma

Sunucu ayağa kalktığı andan itibaren otomatik tarama trafiği alır. Anahtar tabanlı girişe geçtiyseniz parola denemeleri zaten sonuçsuz kalır; yine de başarısız denemeleri sayıp ilgili adresi geçici olarak engelleyen bir araç kurmak kayıtları temiz tutar ve kaynak tüketimini azaltır.

6. Otomatik güvenlik güncellemeleri

Güvenlik yamalarının otomatik uygulanmasını etkinleştirin. Kritik sistemlerde tam otomatik güncelleme yerine "yalnızca güvenlik yamaları otomatik, diğerleri planlı" yaklaşımı tercih edilir. Hangi güncellemelerin uygulandığını e-posta veya kayıt dosyasından takip edin.

7. Zaman senkronizasyonu

Sunucu saatinin doğru olması yalnızca kayıtların okunabilmesi için değil, sertifika doğrulaması ve zamana bağlı kimlik doğrulama için de gereklidir. Dağıtımla gelen zaman senkronizasyon servisinin çalıştığını doğrulayın ve zaman dilimini belirleyin.

8. Yedekleme ve geri dönüş provası

Yedek almayan bir sunucu, güvenliği ne kadar sıkı olursa olsun tek bir hatada veri kaybeder. Üç soruya net cevap verin: yedek nereye alınıyor (sunucu dışında bir yere), ne sıklıkla alınıyor, geri dönüş denendi mi? Üçüncüsü en sık atlanan ve en kritik olanıdır.

9. İzleme ve uyarı

• Disk doluluğu — en sık yaşanan kesinti nedenlerinden biridir.
• Bellek ve işlemci kullanımı.
• Servis durumu (web sunucusu, veritabanı).
• SSL sertifikası bitiş tarihi.
• Başarısız giriş denemelerindeki ani artışlar.

Uyarıların kime ve nasıl ulaşacağını baştan belirleyin; kimsenin okumadığı bir e-posta kutusuna düşen uyarı, uyarı sayılmaz.

10. Uygulama tarafı

Sistem tarafı bittiğinde sıra uygulamaya gelir: web sunucusu ve PHP sürümünü güncel tutun, dizin listelemeyi kapatın, yükleme klasörlerinde betik çalıştırmayı engelleyin, veritabanı kullanıcısına yalnızca gereken yetkileri verin ve yönetim panellerine erişimi IP ile sınırlayın. Sertifika tarafında ücretsiz sertifikalar otomatik yenilenecek şekilde kurulmalıdır; doğrulama türleri için DV SSL nedir yazısına bakabilirsiniz.

İlk gün kontrol listesi

1. Sistem güncellendi ve gerekiyorsa yeniden başlatıldı.
2. Yetkili kullanıcı oluşturuldu, anahtarla giriş doğrulandı.
3. Root girişi ve parola ile giriş kapatıldı.
4. Güvenlik duvarı kuralları tanımlandı, gereksiz portlar kapatıldı.
5. Otomatik güvenlik güncellemeleri açıldı.
6. Saat ve zaman dilimi ayarlandı.
7. Yedekleme kuruldu ve bir geri dönüş denendi.
8. İzleme ve uyarılar tanımlandı.
9. Sunucuya erişebilen kişiler listesi yazıldı.

Sık yapılan üç hata

• Parola girişini doğrulamadan kapatmak: Anahtarla girişi test etmeden yapılan bu değişiklik, sunucudan kilitlenmenin en yaygın nedenidir.
• Veritabanı portunu internete açmak: "Geçici olarak" açılan port çoğu zaman kapatılmayı unutur ve otomatik taramalarda hemen bulunur.
• Yedeği aynı sunucuda tutmak: Sunucu erişilemez olduğunda yedeğe de erişilemez. Yedek her zaman sunucu dışında bir yerde durmalıdır.

Erişim yönetimi

Sunucuya kimlerin eriştiği zamanla belirsizleşir. Basit bir düzen bu sorunu çözer: her kişiye ayrı kullanıcı ve ayrı anahtar tanımlayın, ortak hesap kullanmayın, ayrılan kişilerin anahtarlarını aynı gün kaldırın ve erişim listesini üç ayda bir gözden geçirin. Ortak bir root parolası paylaşmak, kimin ne yaptığını izlenemez hale getirir.

Bu işleri devretmek

Listeyi uygulayacak zamanınız veya deneyiminiz yoksa, kurulum ve sürekli bakımı hizmet olarak almak mümkündür. İki modelin sorumluluk dağılımını yönetimli mi yönetimsiz mi yazısında karşılaştırdık; kapsam ve teklif için sunucu yönetim hizmeti sayfasına bakabilirsiniz.

Netx'te sunucu seçenekleri

Root erişimli VPS paketleri, kaynakları ayrılmış VDS paketleri ve donanımın tamamını kiraladığınız dedicated sunucu seçenekleri bulunur. Sunucu tipini seçmeden önce VPS ile VDS farkı yazısına göz atabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

SSH portunu değiştirmek güvenliği artırır mı?

Otomatik taramaların çoğunu azaltır ama tek başına koruma sağlamaz. Asıl koruma anahtar tabanlı giriş ve erişim kısıtlamasıdır.

Root girişini kapatırsam sunucuyu nasıl yönetirim?

Normal kullanıcıyla bağlanıp yetki yükselterek. Erişimi kaybederseniz sağlayıcının sanal konsolu üzerinden müdahale edebilirsiniz.

Güvenlik duvarını panel mi yönetsin, ben mi?

Panel kuruluysa kuralları panel üzerinden yönetmek çakışmayı önler. İki farklı araçla aynı kuralları yönetmek karışıklık yaratır.

Otomatik güncelleme siteyi bozar mı?

Güvenlik yamaları genellikle geriye dönük uyumludur. Yine de kritik sistemlerde güncelleme öncesi yedek almak ve bakım penceresi tanımlamak doğru yaklaşımdır.

Kurulumdan sonra ne sıklıkla kontrol etmeliyim?

Uyarı sistemi kuruluysa günlük kontrol gerekmez. Aylık olarak güncellemeleri, yedeklerin başarısını ve erişim listesini gözden geçirin.