RAID 1, 5, 6 ve 10 Nedir?

RAID, birden çok diski tek bir mantıksal birim gibi çalıştıran yapılandırmadır. RAID 1 iki diski aynalar; RAID 10 aynalama ve şeritlemeyi birleştirerek hız ve korumayı birlikte sunar; RAID 5 ve 6 kapasite verimliliği sağlar ama yazma performansı düşüktür. Hiçbiri yedekleme değildir: silinen dosyayı veya bozulan veritabanını geri getirmez, yalnızca disk arızasında sistemi ayakta tutar.

RAID seviyeleri

Hangi iş yüküne hangisi?

• Veritabanı sunucusu: RAID 10. Yazma yoğun iş yüklerinde eşlik hesabı olmadığı için gecikme düşüktür.
• Web sunucusu: RAID 1 çoğu durumda yeterlidir.
• Arşiv ve dosya deposu: RAID 6. Kapasite verimliliği yüksektir, okuma ağırlıklı kullanımda yazma dezavantajı hissedilmez.
• Yedekleme hedefi: RAID 6 veya RAID 10, disk sayısına göre.
• Geçici işlem alanı: RAID 0 yalnızca kaybı önemsiz veriler için düşünülebilir.

Yazma cezası (write penalty)

Eşlik tabanlı seviyelerde (5 ve 6) her yazma işlemi, eşlik bilgisinin yeniden hesaplanmasını gerektirir. Bu, küçük ve sık yazma yapan veritabanlarında belirgin bir yavaşlama yaratır. RAID 10'da böyle bir hesap olmadığı için yazma performansı yüksektir. Kapasite verimliliği ile yazma performansı arasındaki bu değiş tokuş, seviye seçiminin özüdür.

Yeniden yapılandırma (rebuild) riski

Arızalı disk değiştirildiğinde dizi yeniden oluşturulur. Bu süreçte diğer diskler yoğun şekilde okunur ve süre, disk kapasitesiyle birlikte uzar. Büyük kapasiteli disklerde rebuild saatler hatta günler sürebilir; bu pencerede ikinci bir disk arızası, eşliği tek olan seviyelerde (RAID 5) veri kaybı demektir.

Pratik sonuç: büyük disklerle çalışıyorsanız RAID 5 yerine RAID 6 veya RAID 10 tercih edin ve yedek disk (hot spare) bulundurun.

Donanım RAID mi, yazılım RAID mi?

Önbellekli donanım denetleyicilerde pil veya kapasitör bulunur; elektrik kesintisinde önbellekteki verinin kaybolmasını önler. Bu bileşenin sağlıklı olduğunu düzenli kontrol edin.

RAID yedekleme değildir

En sık yapılan hata budur. RAID şu senaryolarda sizi korumaz:

• Yanlışlıkla silinen dosya veya tablo
• Fidye yazılımı: şifrelenen veri anında her diske yazılır
• Bozulan veritabanı veya hatalı güncelleme
• Sunucunun tamamının kaybı (yangın, hırsızlık, su)
• Denetleyici arızası kaynaklı dizi bozulması

Bu yüzden RAID'in yanında her zaman sunucu dışında tutulan ve geri dönüşü test edilmiş bir yedek gerekir.

Dizinin sağlığını izleyin

Bozulan bir diskin fark edilmemesi, RAID'in sağladığı korumayı sessizce ortadan kaldırır. Üç alışkanlık edinin:

1. Dizi durumunu izleme sistemine bağlayın; disk arızasında uyarı alın.
2. Disk sağlık değerlerini (SMART) düzenli kontrol edin.
3. Yedek disk bulundurun; parça beklemek kesinti süresini uzatır.

Fiziksel sunucularda bu kontrolleri uzaktan yapmanın yolu yönetim arayüzüdür; nasıl kullanıldığını IPMI, iDRAC ve iLO yazısında anlattık.

Disk tipi de belirleyici

RAID seviyesi kadar disk tipi de performansı etkiler. NVMe diskler yüksek IOPS gerektiren veritabanları için, SATA ve SAS diskler büyük kapasiteli arşivler için uygundur. Karma kullanım da yaygındır: işletim sistemi ve veritabanı hızlı disklerde, arşiv büyük disklerde tutulur. Fiziksel sunucu bileşenlerinin tamamı için dedicated sunucu nedir yazısına bakabilirsiniz.

Sanal sunucularda RAID

VPS veya VDS kullanıyorsanız RAID yapılandırması sağlayıcının altyapısındadır; siz seviyeyi seçmezsiniz. Bu durumda sorulacak soru şudur: diskler hangi RAID seviyesiyle korunuyor ve yedekleme politikası nedir? Kaynak tahsisiyle birlikte bu bilgi de teklifte yer almalıdır; kontrol listesi için VPS sağlayıcısı seçerken yazısına bakın.

Kaç diskle hangi seviye kurulur?

Disk sayısı arttıkça arıza olasılığı da artar; bu yüzden büyük dizilerde çift eşlikli veya aynalı seviyeler tercih edilir.

Dizi kurulumundan sonra

• Kurulum tamamlandığında dizi durumunu bir kez elle doğrulayın.
• Uyarıların ulaşacağı e-posta adresini tanımlayın ve test edin.
• Bir tatbikat yapın: yedek diski takıp rebuild sürecinin ne kadar sürdüğünü ölçün.
• Disk seri numaralarını ve hangi yuvada olduklarını belgeleyin.

Son madde, uzaktan disk değişimi istediğinizde teknisyenin doğru diski çıkarmasını sağlar.

Netx'te sunucu seçenekleri

Kendi disk düzeninizi belirlemek istiyorsanız dedicated sunucu veya kendi donanımınızı barındırdığınız sunucu barındırma seçenekleri uygundur. Daha hızlı devreye alınan çözümler için VDS ve VPS paketleri bulunur. Disk düzeni ve yedekleme beklentinizi iletirseniz uygun yapılandırmayı birlikte belirleyebiliriz.

Sık sorulan sorular

RAID 5 mi RAID 10 mu?

Yazma yoğun iş yüklerinde RAID 10, kapasite önceliğinde RAID 5 veya 6 tercih edilir. Büyük disklerde rebuild riski nedeniyle RAID 6 daha güvenlidir.

RAID kurulu, yedeğe gerek var mı?

Evet. RAID disk arızasına karşı korur; silme, bozulma ve fidye yazılımına karşı korumaz.

Disk arızalanınca sistem durur mu?

Dayanıklı bir seviyede (1, 5, 6, 10) sistem çalışmaya devam eder. Performans düşebilir ve dizi korumasız duruma yaklaşır.

Farklı marka ve kapasitede disk kullanılır mı?

Teknik olarak mümkündür ama önerilmez: dizi en küçük diske göre boyutlanır ve performans farkı sorun çıkarabilir.

RAID 0 ne zaman kullanılır?

Yalnızca kaybı önemsiz, yeniden üretilebilir veriler için. Üretim verisinde kullanılmamalıdır.