Veri Merkezi Nedir? Tier Seviyeleri ve Yedeklilik

Veri merkezi, sunucu ve ağ ekipmanlarının kesintisiz güç, soğutma, fiziksel güvenlik ve çoklu internet bağlantısıyla işletildiği tesistir. Uptime Institute'un Tier sınıflandırmasında Tier I temel altyapıyı, Tier II yedekli bileşenleri, Tier III bakım sırasında kesinti gerektirmeyen altyapıyı, Tier IV ise tek bir arızada çalışmaya devam eden hata toleranslı altyapıyı ifade eder. Tier seviyesi yalnızca sertifika almış tesisler için geçerli bir iddiadır.

Bir veri merkezinin temel bileşenleri

Güç: şebeke, UPS ve jeneratör

Elektrik kesintisinde önce kesintisiz güç kaynakları (UPS) devreye girer ve jeneratörler çalışana kadar köprü kurar. Jeneratörlerin yakıt kapasitesi ve tedarik anlaşması, uzun kesintilerde belirleyicidir. Kabin başına tahsis edilen güç kW veya amper cinsinden tanımlanır.

Soğutma

Sunucular ürettikleri ısıyı atamazsa performans düşer ve donanım ömrü kısalır. Modern tesislerde sıcak/soğuk koridor düzeni kullanılır: soğuk hava sunucuların önünden verilir, ısınan hava arkadan toplanır. Soğutma sistemlerinin de yedekli olması beklenir.

Ağ: carrier-neutral yapı ve IX bağlantısı

Carrier-neutral bir tesis, birden fazla operatörün bağlantı sunduğu tesistir. Bu, hem fiyat rekabeti hem de bir operatörde yaşanan sorunda alternatif yol anlamına gelir. İnternet değişim noktalarına (IX) bağlantı, yerel trafiğin daha kısa yoldan akmasını sağlar.

Fiziksel güvenlik

Biyometrik veya kartlı geçiş, kamera kaydı, ziyaretçi kaydı ve kabin kilitleri standarttır. Bu katman, veri güvenliğinin çoğu zaman göz ardı edilen ama denetimlerde sorulan parçasıdır.

Tier sınıflandırması nedir?

Sınıflandırma tesisin tasarımını anlatır; içindeki sunucunun ne kadar ayakta kalacağını garanti etmez. Tier III bir tesiste bile yanlış yapılandırılmış tek bir sunucu kesinti yaşayabilir.

N, N+1 ve 2N yedeklilik ne demek?

• N: İhtiyacı tam karşılayan kapasite. Bir bileşen arızalanırsa kapasite düşer.
• N+1: İhtiyacın bir fazlası. Bir bileşen arızalansa veya bakıma alınsa da sistem çalışır.
• 2N: Tüm sistemin ikinci bir kopyası. Bir yol tamamen devre dışı kalsa bile diğeri tek başına yeter.

Bu kavramlar hem güç hem soğutma hem de ağ için ayrı ayrı sorulmalıdır. "Yedekli altyapı" ifadesi tek başına hangi seviyede yedeklilik olduğunu söylemez.

Uptime yüzdeleri ne anlama gelir?

Uptime taahhüdünü somutlaştırmanın en iyi yolu, dakikaya çevirmektir:

Tier seviyeleriyle ilişkilendirilen sabit uptime yüzdeleri sektörde sıkça alıntılanır; ancak bu değerler tesisin tasarım hedefine ilişkindir, sağlayıcınızın size verdiği hizmet taahhüdü sözleşmenizde yazandır. İkisini karıştırmayın.

"Tier III+" ifadesi ve sertifika kontrolü

Uptime Institute'un resmî sınıflandırmasında "Tier III+" diye bir seviye yoktur. Pazarlama metinlerinde sık görülen bu ifade genellikle "Tier III tasarımına yakın veya bazı alanlarda üzerinde" anlamında kullanılır.

Bir tesisin sertifikası üç ayrı aşamada verilebilir: tasarım belgesi, inşa edilmiş tesis ve operasyonel sürdürülebilirlik. Sertifika iddiası duyduğunuzda hangi aşamanın sertifikalandığını ve sertifikanın hangi tesise ait olduğunu sorun; Uptime Institute sertifikalı tesisleri kendi sitesinde listeler.

Diğer standartlar

• TIA-942: Veri merkezi altyapısı için kablolama, mimari, elektrik ve mekanik gereksinimleri tanımlar.
• EN 50600: Avrupa'da kullanılan veri merkezi tasarım ve işletme standartları serisi.
• ISO 27001: Bilgi güvenliği yönetim sistemi sertifikası; tesisin süreçlerine ilişkindir.
• PUE: Enerji verimliliği göstergesi; 1'e yaklaştıkça verimlilik artar. Doğrudan kesinti riskiyle ilgili değildir ama işletme kalitesi hakkında fikir verir.

Veri merkezi seçerken sorulacak sorular

1. Güç, soğutma ve ağda yedeklilik seviyesi nedir (N+1, 2N)?
2. Jeneratör yakıt kapasitesi ve tedarik anlaşması var mı?
3. Kaç operatörle çalışıyorsunuz, IX bağlantısı var mı?
4. Kabin başına sağlanabilen güç (kW) nedir?
5. Fiziksel erişim nasıl yapılır, 7/24 mü?
6. Uzaktan el desteği kapsamı ve süresi nedir?
7. Hangi sertifikalara sahipsiniz, hangi aşama için?
8. Planlı bakımlar nasıl duyuruluyor?

Netx'in barındırma hizmetleri

Netx, İstanbul'daki veri merkezi lokasyonlarında sunucu barındırma ve kabin kiralama hizmeti sunar; hizmetlerde %99,9 uptime taahhüdü geçerlidir. Kendi donanımınız yoksa dedicated sunucu veya VDS seçenekleri değerlendirilebilir. Colocation hizmetinin kapsamını colocation nedir yazımızda ayrıntılı anlattık.

Sık sorulan sorular

Tier 3 veri merkezi ne demek?

Bakım ve bileşen değişimi sırasında hizmetin kesilmesini gerektirmeyen, çoklu dağıtım yoluna sahip tesis anlamına gelir.

Tier III ile Tier IV farkı nedir?

Tier III'te yollardan biri aktiftir ve bakım kesintisiz yapılabilir; Tier IV'te iki yol da aktiftir ve tek bir arıza hizmeti etkilemez.

"Tier III+" diye bir seviye var mı?

Resmî sınıflandırmada yoktur. Bu ifadeyi gördüğünüzde tesisin gerçek sertifika durumunu sorun.

Sertifikayı nasıl doğrularım?

Uptime Institute sertifikalı tesisleri kendi sitesinde yayımlar. Sağlayıcınızdan tesis adını isteyip listeden kontrol edebilirsiniz.

Veri merkezi seviyesi sitemin kesintisiz çalışacağını garanti eder mi?

Hayır. Tesis altyapısı tek katmandır; sunucu donanımı, yazılım yapılandırması ve uygulama hataları da kesinti yaratabilir. Yüksek erişilebilirlik için uygulama tarafında da yedeklilik gerekir.